Κεντρικό Άρτας, το διαμάντι της κοιλάδας του Αράχθου! Εκεί τα κάνεις όλα!

Βρισκόμαστε στη «μέση» κοιλάδα του ποταμού, 36 χιλιόμετρα από την Άρτα, δίπλα στο ποτάμι, στους οικισμούς Κρυονέρι, Βαθύκαμπο και Κεντρικό του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων. Σημείο αναφοράς μας είναι η γέφυρα «Τζαρή», από την οποία απέχουμε μόνο 2 χιλιόμετρα. Ανάμεσα από δυο βουνά, το Ξηροβούνι από τη μια και τα γνωστά Τζουμέρκα από την άλλη, η κοιλάδα του Αράχθου αποτελεί το όριο και την ανάσα της φύσης από το κατέβασμα του ενός στο ανηφόρι του άλλου Δίπλα στα όμορφα αυτά χωριά κυλάει ο ποταμός Άραχθος. Είναι ο 8ος μεγαλύτερος ποταμός της Ελλάδας, με μήκος 110 χιλιόμετρα και θεωρείται από πολλούς ως ωραιότερος υδάτινος δρόμος για κατάβαση με βάρκα του ράφτινγκ.

Κατά το μύθο της αρχαιότητας ο Άραχθος, που γεννήθηκε στην Πίνδο, ξύπνησε ένα πρωί και βλέποντας τ’ αδέρφια του Αχελώο και Πηνειό να τον έχουν εγκαταλείψει, ξεκίνησε τρέχοντας να τους προλάβει. Ορμητικός, θυμωμένος και μουρμούρης παρέσερνε τα πάντα στο διάβα του προς τον Αμβρακικό. Στην περιοχή μας φαίνεται να ημερεύει λίγο, απλώνεται και γίνεται εύκολα προσβάσιμος. Προσφέρεται για μπάνιο τους καλοκαιρινούς μήνες καθώς και για ψάρεμα όλο το χρόνο. (Κάποιοι πιο ρομαντικοί, απολαμβάνουν και τις καλοκαιρινές τους βραδιές δίπλα στον Αραχθο). Περπάτημα στο μονοπάτι της Βίδρας δίπλα από τη γέφυρα Τζαρή, ξεκινάει το μονοπάτι της Βίδρας, κατά μήκος του ποταμού Αράχθου. 

Το μονοπάτι ενώνει την περιοχή με τη γέφυρα της Πλάκας. Όλη η απόσταση είναι σχεδόν 17 χιλιόμετρα. Το μονοπάτι αυτό ήταν παλιά αρδευτικό αυλάκι. Είναι μαγεία το περπάτημα σ’ αυτό το μέρος του μονοπατιού και κάθε εποχή του χρόνου προσφέρει τις δικές της συγκινήσεις. Μόλις λίγες εκατοντάδες μέτρα από τη γέφυρα, ο επισκέπτης ξεχνάει την επαφή του με τον ανθρώπινο πολιτισμό κι ενεργοποιεί όλες του τις αισθήσεις. Ο Άραχθος με το μουρμουρητό των νερών του, το φως του ήλιου που εξαϋλώνεται πίσω από τα δέντρα και τις κορφές των λόφων, καθώς και η σιωπή φορτωμένη με τους ήχους της φύσης, χαρίζουν στον επισκέπτη στιγμές και εμπειρίες πρωτόγνωρες. Νερόμυλος και νεροτριβή Κρυονερίου.

 Στο Κρυονέρι μπορεί να επισκεφτεί κάποιος το νερόμυλο που λειτουργεί ο πολιτιστικός σύλλογος Κρυονερίου στις όχθες του ποταμού Αράχθου. Τους μήνες από Απρίλιο έως Οκτώβριο, ο νερόμυλος λειτουργεί με φυσική ροή του νερού από τον Άραχθο. Μπορεί να δει κάποιος από κοντά τον παραδοσιακό τρόπο με τον οποίο το σιτάρι και το καλαμπόκι γίνεται αλεύρι. Μπορεί επίσης να προμηθευτεί άριστης ποιότητας αλεύρι, για να φτιάξει το δικό του ψωμί, τραχανά και χυλοπίτες και να μάθει όλες τις σχετικές πληροφορίες για τον τρόπο παρασκευής τους. Επίσης στη νεροτριβή μπορεί κάποιος να πλύνει ή να δει τον τρόπο με τον οποίο η δύναμη του νερού πλένει και καθαρίζει τα βαριά σκεπάσματα και στρωσίδια. Στο Κρυονέρι λειτουργεί φάρμα άγριων πουλιών όπου μαγειρεύονται νοστιμότατα στο ταβερνείο "Σφήκας" σε καθημερινή βάση. Στο χωριό Βαθύκαμπος λειτουργεί το υπέροχο κτήμα ΖΕΥΚΙ όπου ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφθεί το Οινοποιείο, να γευτεί ντόπιο κρασί και τσίπουρο να φάει παραδοσιακά μαγειρευτά φαγητά στην ταβέρνα και να απολαύσει τη μοναδική φύση με τα κάθε λογής ζώα που διαθέτει το κτήμα. Εδώ διοργανανώνονται κάθε χρόνο το φεστιβάλ κρασιού τον Οκτώβρη (φέτος 7 Οκτωβρίου) και το φεστιβάλ παραδοσιακών σπόρων τον Μάιο. Υπάρχει και ποδηλατόδρομος που οδηγεί τον επισκέπτη στο ποτάμι, στην πλατεία του χωριού με τα πέτρινα σπίτια, στην παλαιά εκκλησία μέσα από δρόμους γεμάτους μεγάλες καρυδιές. 

Από την Άρτα στα Τζουμέρκα, μια απείρου κάλλους πολιτιστική διαδρομή

Λ'ιμνη Πουρναρίου Κ. Καλεντίνη Άρτας

Ξεκινάμε από την πρωτεύουσα του νομού για να ανιχνεύσουμε το βυζαντινό παρελθόν της. Μέσα στην πόλη σίγουρα ο ναός της Παρηγορίτισσας –κτίσμα του 13ου αιώνα- κερδίζει τις εντυπώσεις, με το επιβλητικό του παράστημα και τις αξιόλογες τοιχογραφίες του. Νότια της πόλης, κοντά στις όχθες του Αραχθου δεσπόζει ο περίτεχνος ναός της Παναγιάς, που χρονολογείται κι αυτός από τον 13ο αιώνα. Ακολουθούν χωρίς να υπολείπονται σε ομορφιά, η Αγ. Θεοδώρα (οφείλει το όνομά της στη σύζυγο του Δεσπότη της Ηπείρου Μιχαήλ Β) και ο μικρός σε μέγεθος, αλλά καλλίγραμμος ναός του Αγ. Βασιλείου (14ος αιώνας).

Σε περίοπτη θέση δεσπόζει το περίφημο κάστρο της Αρτας, που έκτισε ο Μιχαήλ Β στα σκοτεινά και ταραγμένα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Το κάστρο διατηρείται σε καλή κατάσταση και αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα βυζαντινής οχύρωσης στον Ελλαδικό χώρο. Στην οδό Αγ. Κωνσταντίνου διακρίνονται υπολείμματα αρχαίου θεάτρου. Χρησιμοποιώντας την Αρτα σαν αφετηρία, εύκολα θα προσεγγίσετε το σημαντικό υγρότοπο του Αμβρακικού κόλπου. Εκεί στα απέραντα βαλτοτόπια, ο Αραχθος και ο Λούρος σβήνουν ήρεμα τα νερά τους προσφέροντας ανάσα ζωής σε μια από τις πιο παραγωγικές κλειστές θάλασσες της Μεσογείου. Η πιο σύντομη μα και συνάμα πιο ενδιαφέρουσα εκδρομή προς τις ακτές του Αμβρακικού, πραγματοποιείται από την Αρτα προς την Κορωνησιά (23 χλμ.), το όμορφο ψαροχώρι που βρίσκεται κτισμένο σε μια από τις πολλές αμμονησίδες του κόλπου.

Οι πρώτες εντυπώσεις

Ως αφετηρία για τις εξορμήσεις μας σε αυτή την πλευρά των Τζουμέρκων θα χρησιμοποιήσουμε το Βουλγαρέλι, ένα πραγματικό κεφαλοχώρι που ακουμπά στις νότιες πλαγιές των Τζουμέρκων και διοικητικά υπάγεται στο νομό Αρτας. Η πιο γνωστή ανάβαση σε αυτήν την πλευρά του βουνού ξεκινά από την Αρτα, περνά από το φράγμα του Πουρναρίου που δημιούργησε την τεχνητή λίμνη του Αραχθου και ανηφορίζει τις απόκρημνες πλαγιές.

Αν έρχεστε από τη Θεσσαλία ή τη Θεσσαλονίκη μπορείτε να χρησιμοποιήσετε την εθνική οδό Τρικάλων – Αρτας. Τα Τζουμέρκα θα σας εντυπωσιάσουν με την αλπική κορμοστασιά τους, τα ολόλευκα χιονισμένα τοπία τους, τα παμπάλαια μοναστήρια και τις εκκλησίες, τα υπέροχα πέτρινα χωριά τους… Το Βουλγαρέλι βρίσκεται σε ύψος 950 μέτρων στις απόκρημνες πλαγιές των Τζουμέρκων, κυκλωμένο από ένα πυκνό ελατοδάσος.

Τι θα δείτε

Αν και τα τελευταία χρόνια έχουν κτισθεί αρκετές νέες κατασκευές, το Βουλγαρέλι σε γενικές γραμμές διατηρεί την παραδοσιακή του μορφή. Το ενδιαφέρον τραβά η πλακόστρωτη πλατεία με τους καφενέδες, τον επιβλητικό ναό του Αγ. Νικολάου, τα θεόρατα πλατάνια και τις βρύσες όπου κτυπά η καρδιά του ορεινού οικισμού. Γύρω της υπάρχουν μικρομάγαζα, καφενέδες και ψησταριές. Ψηλότερα από τα τελευταία σπίτια του χωριού βρίσκεται το μοναστήρι του Αι Γιώργη –προστάτη του χωριού-, φρουριακής μορφής που κτίστηκε το 1360. Στο δρόμο που συνδέει την Αρτα με το Βουλγαρέλι, λίγο πριν μπείτε στο χωριό, στη θέση Παλιοχώρι θα δείτε την περίφημη Κόκκινη εκκλησία, ονομαστή σε όλη την Ήπειρο για τη μοναδική της αρχιτεκτονική γραμμή. Αναζητήστε το κλειδί στο γειτονικό σπίτι και δείτε από κοντά το αρχιτεκτονικό αυτό κόσμημα της Πίνδου.

Οι περιηγήσεις

Αναζητούμε τον Αχελώο: Ο δρόμος για τα Τρίκαλα περνά από το κάτω μέρος της πλατείας του Βουλγαρελίου και συνεχίζει για το κοντινό χωριό Αθαμάνιο, ενώ μετά αρχίζει σιγά-σιγά να κατηφορίζει προς τη λεκάνη απορροής του Αχελώου (Ασπροπόταμου). Λίγο ψηλότερα θα βρούμε τη Μεσοχώρα.

Στα Θεοδώριανα:  Από το χωριό Αθαμάνιο, ένας αρκετά στενός αλλά ασφάλτινος δρόμος ανηφορίζει με χαρακτηριστικά και συνεχή στριφογυρίσματα στις ανεμοδαρμένες , νότιες πλαγιές των Τζουμέρκων. Στη θέση Σταυρός (1600 υψ.) αξίζει να κοντοσταθείτε λιγάκι για να ατενίσετε τον διάπλατο ορίζοντα. Ένα μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής του Αχελώου, τα κορφοβούνια της Νότιας Πίνδου και τα Αγραφα ποζάρουν μεγαλόπρεπα  μπροστά στα μάτια σας. Αμέσως μετά, σε ύψος 1200 μέτρων θα βρούμε τα Θεοδώριανα (17 χλμ. από Αθαμάνιο).

Προς Πλάκα: Από το Βουλγαρέλι με πορεία βορειοδυτική θα τραβήξετε για τα χωριά των Τζουμέρκων που «βλέπουν» προς τη λεκάνη του Αραχθου. Ο δρόμος ασφάλτινος μεν αλλά με άφθονες στροφές ακολουθεί τα απόκρημνα πρανή του των δυτικών παρυφών  του βουνού και περνά από τα χωριά Κυψέλη, Λεπιανά. Με σύντομες παρακάμψεις από την πορεία σας θα ανηφορίσετε για το χωριό Καταρράκτης που πήρε το όνομά του από τον εντυπωσιακό καταρράκτη που βρίσκεται λίγο πιο πάνω από τα τελευταία σπίτια –ο μεγαλύτερος της Πίνδου. Εκεί βρίσκεται το μοναστήρι της Αγ. Αικατερίνης. Επίαης στο χωριό Γουριανά θα βρείτε τη Ι.Μ Παναγιάς Χρυσοσπηλιώτισσας. Στη συνέχεια εύκολα θα κατηφορίσετε προς την Πλάκα όπου δεσπόζει το περίφημο μονότοξο πέτρινο γεφύρι του Αραχθου. Από εδώ επιλέγετε ή να επιστρέψετε στην Αρτα ή να συνεχίσετε για Γιάννενα.

Πηγή:

Autotriti από την Άρτα στα Τζουμέρκα

Παρηγορήτισσα

Ιστορική Ι. Μ Αγ. Γεωργίου

Κόκκινη εκκλησιά

Γεφύρι της Άρτας

Κάστρο Άρτας

Ι. Μ. Αγ. Αικατερίνης 

Ι. Μ. Παναγιάς Χρυσοσπηλιώτισσας 

Πέντε φθινοπωρινές εξορμήσεις με δραστηριότητες στα Τζουμέρκα, για να περάσετε ζάχαρη!

Της Έλιας Στασινού

Επιθυμείτε να κάνετε μία φθινοπωρινή εξόρμηση στα Τζουμέρκα;

Ιδού 5 απίθανες προτάσεις για να περάσετε ζάχαρη!!!

6-7 Οκτωβρίου πεζοπορική διάσχιση των Τζουμέρκων από το ορειβατικό καταφύγιο Μελισσουργών Irbis Tzoumerka

7 Οκτωβρίου Γιορτή κρασιού στο Ζεύκι Βαθύκαμπου Ταβέρνα οινοποιείο Ζεύκι

13 Οκτωβρίου 10η γιορτή Κάστανου & Τσίπουρου στη Ροδαυγή Πολιτιστικός σύλλογος Ροδαυγής

24-28 Οκτωβρίου 5νθήμερο Trekking Athamanicus στα Τζουμέρκα, Κακαρδίτσα, χαράδρα Περιστερίου εκκίνηση από Καταρράκτη από τη Exp. Trekking

9-11 Νοεμβρίου Γιόγκα στο Villa Sophia Βουργαρέλι Nature healing in Tzoumerka

Έχετε να προτείνετε καλύτερο Φθινοπωρινό προορισμό; 

Για ανεπανάληπτες εμπειρίες πάμε ΜΟΝΟ Τζουμέρκα!

5νθήμερο trekking Athamanicus

Γιορτή κρασιού στο Ζεύκι

Γιόγκα στα Τζουμέρκα

Γιορτή τσίπουρου & κάστανου στη Ροδαυγή

Ορεινό καταφύγιο Μελισσουργών

Η Ματούλα Ζαμάνη στους Μελισσουργούς Άρτας 11/08/18

Η ΜΑΤΟΥΛΑ ΖΑΜΑΝΗ 

ΣΤΟΥΣ ΠΑΝΕΜΟΡΦΟΥΣ 

ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΟΥΣ ΑΡΤΑΣ

ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 11/08/18 

ΣΤΙΣ 9:30 ΜΜ

ΓΙΑ ΜΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΣΥΝΑΥΛΙΑ 

ΣΤΑ ΤΖΟΥΜΕΡΚΑ!!!

ΜΗΝ ΤΗ ΧΑΣΕΤΕ!

9 χωριουδάρες στις αετοφωλιές των Τζουμέρκων που θα σας πάρουν τα μυαλά!

Της Έλιας Στασινού

Τα Τζουμέρκα άγρια και επιβλητικά αποτελούν μέρος της οροσειράς της Νότιας Πίνδου. Βρίσκονται κατά κύριο λόγο στην Ήπειρο στην ορεινή Άρτα και διασχίζονται από τα ορμητικά ποτάμια Αχελώο και Άραχθο από του οποίου το φράγμα σχηματίζεται η παραμυθένια, γαλαζοπράσινη λίμνη Πουρναρίου.

Στους πρόποδες των Τζουμέρκων θα βρεις ελατοστόλιστα χωριά που θα σου πάρουν τα μυαλά!
Αλπικά τοπία, ελατοσκέπαστα μονοπάτια, εντυπωσιακοί καταρράκτες, πεντακάθαρα νερά που τρέχουν μέσα από πετρόκτιστες βρύσες, αιωνόβιοι πλάτανοι που χαρίζουν απλόχερα τη σκιά τους στις πλακόστρωτες πλατείες, μικρές ονειρεμένες λιμνούλες ιδανικές για μπάνιο και ψάρεμα, ορμητικά ποτάμια έτοιμα να σε ταξιδέψουν σε άλλη διάσταση!

Εδώ πέρα οι θεοί, πολεμώντας με τους τιτάνες, έσπειραν βράχους μεγάλους κι απότομους, για να γίνουν φυσικά οχυρά. Και κάστρα και πύργοι. Και σμίλεψαν ύστερα δρόμους ανάμεσά τους, χαράδρες και μονοπάτια, για να βρίσκουν τα νερά φλέβες σαν ανοίγει ο καιρός και λιώνουν τα χιόνια, όταν ο ήλιος αναμερίζει τα σύννεφα και μεγαλώνει τη μέρα.

 Η ορεινή Άρτα. Που πολύ την αγάπησαν και τη λάτρεψαν τα παιδιά της. Και την κράτησαν ζωντανή κι όρθια. Γιατί άστραψε το καριοφίλι και βρόντησε στα λαγκάδια της. Και φούντωσε το αντάρτικο στις κορφές και τα πλάγια της. Σκουφάς, Κατσαντώνης, Καραϊσκάκης, Άρης, Ζέρβας. Στους δρόμους του αγώνα και της θυσίας. Για μια ιδέα. Για τη λευτεριά της πατρίδας. Που στέκει ακόμα στα καραούλια κι αγναντεύει μακριά. Περιμένοντας τα παιδιά της: να 'ρθουν απ' τα ξένα. Περιμένοντας των παιδιών της τους φίλους. Τους ξένους. Τους περαστικούς. Να τους δωρίσει κάτι απ' τη μαγεία του τοπίου της. Να τους φυτέψει κάτι απ' τη γοητεία της ιστορίας της.

Πως πάμε:
Το 70% ανήκει στην Άρτα οπότε από Ιόνια βγαίνουμε στην έξοδο της Άρτας, και στη διασταύρωση πάμε αριστερά για Τζουμέρκα  ακολουθώντας την Ε.Ο Άρτας Τρικάλων. Το 10% ανήκει στα Τρίκαλα οπότε από Τρίκαλα μπαίνεις από Πύλη Τρικάλων ακολουθείς την Ε.Ο Άρτας Τρικάλων και στην διασταύρωση για Περτούλι πας αριστερά.

Το 20% ανήκει στα Ιωάννινα οπότε αν ο προορισμός σου είναι Β. Τζουμέρκα μπαίνεις από Εγνατία στην έξοδο για Τζουμέρκα.

Νεραϊδογέφυρο Βουργαρέλι

Χωριά στα Τζουμέρκα Άρτας με ξενοδοχειακές μονάδες

ΒΟΥΡΓΑΡΕΛΙ

Το Βουργαρέλι βρίσκεται στη νότια πλευρά των Τζουμέρκων (Αθαμανικά Όρη) σε υψόμετρο 800 μ. και είναι χτισμένο στις παρυφές των Τζουμέρκων ανάμεσα σε δύο ελατοσκέπαστες λοφοσειρές που το προστατεύουν σαν φυσική αγκαλιά.

Είναι το κεφαλοχώρι και αποτελεί έδρα του Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων. Στο Βουργαρέλι υπάρχει Κέντρο Υγείας, Αστυνομικό τμήμα, Δημαρχείο, Κέντρο Δημιουργικής Απασχόλησης, Γραφείο πληροφόρησης Εθνικού Πάρκου Τζουμέρκων, Γυμνάσιο και Λύκειο, Πάρκο Κυκλοφορίας, γήπεδο ποδοσφαίρου, Σούπερμάρκετ, διάφορα μαγαζιά, αρκετά ξενοδοχεία και ταβέρνες, Κοντινές πόλεις είναι η Άρτα, τα Ιωάννινα και τα Τρίκαλα. Τα δύο μεγάλα ποτάμια της περιοχής , ο Αχελώος και ο Άραχθος βρίσκονται κοντά του, όπως επίσης το φράγμα Μεσοχώρας και η τεχνητή λίμνη του Πουρναρίου.

Η προέλευση του ονόματος αβέβαιη. Εικάζεται ότι προέρχεται από το επώνυμο Βουργαρέλης, ενός υλοτόμου της περιοχής ή από Βούλγαρους  υλοτόμους που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή λόγω των δασών και των ρεόντων υδάτων, για τη μεταφορά οικοδομήσιμης ξυλείας στην Άρτα.

Γραφικό και παραδοσιακό περιτριγυρίζεται από πλούσια βλάστηση και είναι γεμάτο άφθονες πηγές και τρεχούμενα νερά που καταλήγουν σε δυο ποτάμια στις άκρες του χωριού, δείγμα εξαιρετικής εύνοιας του Βουργαρελίου από την ίδια τη φύση.

Στα σημαντικά αξιοθέατα του χωριού συγκαταλέγονται τα πέτρινα τοξωτά του γεφύρια που εντοπίζονται στο ρέμα Κοραή, στη θέση Καμάρα, στη μεγάλη βρύση καθώς επίσης το ξακουστό Νεραιδογέφυρο, η πηγή Λεπτοκαρυάς, το μοναστήρι του Αγ. Γεωργίου, η βυζαντινή Κόκκινη Εκκλησιά, ο καταρράκτης στη θέση Γιαννίτσι αλλά και οι παραδοσιακοί νερόμυλοι στο Παλαιοκάτουνο.

Μοναδικής ομορφιάς είναι η υπερυψωμένη πλακόστρωτη πλατεία και το καλντερίμι που οδηγεί στις πετρόχτιστες βρύσες «Αρχόντω» και «Κρυστάλλω. Η παράδοση λέει πως όποιος ξένος πίνει νερό από τις βρύσες παντρεύεται στο Βουργαρέλι.

Αθαμάνιο θέα από Σταυρό

ΑΘΑΜΑΝΙΟ

Το Αθαμάνιο είναι ένα χωριό κυριολεκτικά βουτηγμένο μέσα στα έλατα, κτισμένο στις παρυφές των νοτίων Τζουμέρκων σε υψόμετρο που ξεκινάει από το κέντρο του χωριού στα 700μ, ενώ η κορυφή που βρίσκεται πάνω από το χωριό είναι στα 2.393 μ. Πρόκειται για το μεγαλύτερο και πολυπληθέστερο χωριό του δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων και η απόσταση του από την Άρτα, την πρωτέυουσα του νομού, είναι 64 χλμ.

Καταπράσινο, γεμάτο έλατα , πλατάνια και τρεχούμενα πεντακάθαρα νερά , το Αθαμάνιο έχει πολλά πετρόκτιστα τοξωτά γεφύρια, με πιο ξακουστό το γεφύρι ” Τσαγκαράκη” καθώς επίσης και πέτρινες βρύσες απ’ όπου μπορεί κανείς ανά πάσα στιγμή να ξεδιψάσει . Λόγω του καλού κλίματός του , στο χωριό υπάρχουν δύο κατασκηνώσεις οι οποίες τους θερινούς μήνες γεμίζουν με παιδιά και φοιτητές.

Σημαντικά αξιοθέατα του χωριού είναι το Λαογραφικό μουσείο, η νεροτριβή και ο νερόμυλος στην Αγία Κυριακή ,που βρίσκονται μέχρι και σήμερα σε πλήρη λειτουργία και φυσικά η γραφική πλακόστρωτη πλατεία με τον Ι. Ν.  Κοιμήσεως της Θεοτόκου και τους δύο μεγάλους πλατάνους της, ο ένας εκ των οποίων είναι  υπεραιωνόβιος και σκεπάζει σχεδόν την μισή έκτασή της.

Το Αθαμάνιο ενδείκνυται ακόμα για τους λάτρεις της  πεζοπορίας και ποδηλασίας, καθώς το πανέμορφο γεμάτο έλατα δάσος του Άη Γιάννη με τα υπέροχα μονοπάτια του, βρίσκεται σε κοντινή απόσταση , ενώ  τους καλοκαιρινούς μήνες  μπορεί κανείς να απολαύσει το μπάνιο του στην φημισμένη παραλία του Αχελώου στην περιοχή Τερπνά , σε απόσταση μόλις  15 λεπτών με το αμάξι.

Διπλοί Καταρράκτες της Σούδας, Θεοδώριανα

ΘΕΟΔΩΡΙΑΝΑ

Τα Θεοδώριανα ένα κεφαλοχώρι του νομού Άρτας  «λίαν ορεινόν και δυσχείμερον», φωλιασμένο στην καρδιά των Τζουμέρκων , στα ηπειροθεσσαλικά σύνορα , εβδομήντα πέντε χιλιόμετρα από την Άρτα.

Τα τετρακόσια περίπου σπίτια απλώνονται συγκεντρωμένα σε δυο συνεχόμενους μαχαλάδες, σε μια απάνεμη πλαγιά ανάμεσα σε υψόμετρο 850 ως 1.100 μέτρων. Στο κέντρο του χωριού,  στην πλατεία με τον επιβλητικό πλάτανο το υψόμετρο δείχνει 960 μέτρα. 

Ανατολικότερα και σε απόσταση τεσσάρων χιλιομέτρων σε μια κατάφυτη πλαγιά στις όχθες του Αχελώου καμιά εικοσιπενταριά σπίτια  συνθέτουν το Σκαρπάρι, το δεύτερο οικισμό των Θεοδωριάνων.

 Τα Θεοδώριανα αποτελούν ιστορική συνέχεια της αρχαίας Αθαμανικής πόλης  «Θεοδωρία» στην οποία οφείλουν και το όνομά τους. 

Η έκταση της κοινότητας, 44 χιλιάδες στρέμματα, περιβάλλεται από γυμνές και δύσβατες βουνοκορφές  με ψηλότερη κορυφή το Καταφίδι (2.393 μ.) και περιλαμβάνει και το χιλιοτραγουδισμένο οροπέδιο της Κωστηλάτας, στο οποίο ξεκαλοκαιριάζουν χιλιάδες πρόβατα. 

Τα Θεοδώριανα κατέχουν ένα θείο δώρο, που ίσως αποτελεί πρωτιά στην Ελλάδα, το νερό. Με δυο ορμητικά ποτάμια, παραπόταμους του Αχελώου , να το περιζώνουν, με τους περίφημους δίδυμους καταρράκτες  των Θεοδωριάνων και δεκάδες πηγές , αποτελούν ένα φυσικό παράδεισο,  με πολλές εναλλακτικές δραστηριότητες στη φύση, ιδανικό για περιπατητικές  και ορειβατικές εξορμήσεις.  

Σημείο αναφοράς για τους Θεοδωριανίτες, αλλά και για πολλούς επισκέπτες , το διήμερο Πανηγύρι του Δεκαπενταύγουστου. Με την θρησκευτική πομπή να κατεβαίνει με τα πόδια από το ξωκκλήσι της Παναγίας  στην πλατεία του χωριού,  και το απόγευμα, αφού οι καμπάνες του χωριού δώσουν το σύνθημα, όλοι στην πλατεία για το χορό του διπλοκάγκελου  με το σκοπό της Κωστηλάτας. Στο χωριό λειτουργούν 2 ξενώνες, διάφορα καφέ και χώροι εστιάσης με παραδοσιακή κουζίνα κ.τ.λ.

Πλατεία Κυψέλης με παραδοσιακά ταβερνάκια

ΚΥΨΕΛΗ

Εκεί που ο ουρανός και τα βουνά συμφιλιώνονται, μ’ έναν ασφυκτικό κλοιό, 50 χλμ. ανεβαίνοντας από την πόλη της Άρτας, ζει στους δικούς του ρυθμούς το χωριό Κυψέλη Άρτας (Χώσεψη), με υψόμετρο στην πλατεία του 600 περίπου μέτρων.

Η μονότονη αρχικά ανάβαση, καθώς απομακρύνεται κανείς απ’ την πόλη, ξεχνιέται στο αντίκρυσμα των επιβλητικών Τζουμέρκων κι η απορία για το ποιος έφερε εκεί ανθρώπους για να ζήσουν, λύνεται: η ελευθερία, η αποδέσμευση, η φύση η τραχιά, μα προστατευτική συνάμα. Ίσως. Εκεί που η γειτονιά κρατάει το χρώμα της, οι ηπειρώτικες πίτες ψήνονται ακόμη στη γάστρα, τα πρόσωπα παραμένουν ροδαλά, εκεί που οι καρδιές αγγίζονται με την απολυτοσύνη του ηπειρώτικου βλέμματος και την τοπική διάλεκτο, εκεί χτυπά η καρδιά της Χώσεψης, όπου φύση και άνθρωποι ζουν πάντα την ερωτική αγωνία του γυρίσματος των καιρών. Στα υπέρ του χωριού είναι τα παραδοσιακά ταβερνάκια στην πλακόστρωτη πλατεία και το Λαογραφικό μουσείο. 

Πέτρινα ιγκλού στους Κτιστάδες

ΚΤΙΣΤΑΔΕΣ

Με θέα την κορυφή "Στρογγούλα" των καταπληκτικών Τζουμέρκων, οι Κτιστάδες (από τους πολλούς μαστόρους - "πετράδες" - όνομα που αντικατέστησε το σλαβικό "Κουσοβίστα") βρίσκονται στη μέση περίπου της διαδρομής Αγναντα - Πράμαντα με 100 κατοίκους το χειμώνα και 700 το καλοκαίρι και σε υψόμετρο 730 μέτρων (στην πλατεία του χωριού). Στην πλακόστρωτη πλατεία λειτουργεί φιλόξενη ταβέρνα όπου μπορείτε να ζητήσετε να δείτε το πνευματικό κέντρο.  Στο υπόγειο του πνευματικού κέντρου στεγάζεται το λαογραφικό μουσείο με εκθέματα που προσφέρθηκαν από τους χωριανούς ενώ στον επάνω όροφο λειτουργεί δανειστική βιβλιοθήκη με 1000 περίπου βιβλία, 400 τεύχη περιοδικών και 1200 φύλλα τοπικών εφημερίδων. Το πνευματικό κέντρο φιλοξενεί κατά καιρούς εκθέσεις ζωγραφικής, γλυπτικής και φωτογραφίας. Υπάρχει επίσης μόνιμη έκθεση ζωγραφικής με πίνακες που έχουν παραχωρηθεί ως δωρεά στο πνευματικό κέντρο από διάσημους Έλληνες ζωγράφους (Φασιανού, Χατζηκυριάκου-Γκίκα μεταξύ άλλων)Επίσης λειτουργούν ξενώνες με ατομικά πετρόκτιστα ιγκλού και μικρά σαλέ!

Άγναντα

ΑΓΝΑΝΤΑ

Τα Άγναντα είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά στα Τζουμέρκα, βρίσκεται δίπλα στον Καταρράκτη και σε απόσταση 50 χιλιομέτρων περίπου από την πόλη της Άρτας, ενώ απέχει άλλα τόσα από την πόλη των Ιωαννίνων. Με υψόμετρο περίπου στα 700μ. τα Άγναντα χαρακτηρίζονται για τις πολυάριθμες πηγές τους που δροσίζουν τους κατοίκους τους αλλά και για την πλούσια βλάστηση που αγκαλιάζει το χωριό. Εκεί μπορεί κάποιος να επισκεφτεί τον διατηρημένο παραδοσιακό νερόμυλο που είναι σε λειτουργία, καθώς και το λαογραφικό μουσείο, το οποίο παρουσιάζει στοιχεία της παλιάς παραδοσιακής ζωής των κατοίκων.

Στο κέντρο των Τζουμέρκων (Αθαμανικά Όρη), 45 χλμ νοτιοανατολικά των Ιωαννίνων και 55 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Άρτας, σ’ ένα αλπικό τοπίο σε υψόμετρο 650 μέτρων είναι κτισμένο το κεφαλοχώρι Άγναντα. Απλώνεται στη λεκάνη που σχηματίζεται από τα βουνά Τζουμέρκα και Ξηροβούνι, έχοντας το ψηλότερο σημείο της στο φύτρωμα του βουνού και τα χαμηλότερο να βρέχεται σχεδόν από τον Άραχθο ποταμό.

Γύρω της βρίσκονται άλλα χωριά (Τζουμερκοχώρια), όπως η Πράμαντα, οι Κτιστάδες, το Γραικικό, ο Καταρράκτης. Από το κέντρο του χωριού περνά ο Αγναντίτικος (χείμαρρος, που εκβάλλει στον Άραχθο), ο οποίος χωρίζει το χωριό σε δύο συνοικίες. Η λέξη Άγναντα παράγεται από το επίθετο “Άγναντος,-η,-ο”, που σημαίνει “ανοιχτό μέρος”, από το οποίο μπορούμε να παρατηρούμε τι συμβαίνει, όχι μόνο γύρω μας, αλλά και μακριά μας. Τα Άγναντα, είναι χωριό συγκεντρωμένο με πυκνή δόμηση και σε αμφιθεατρική διάταξη.

Καταρράκτης στο χωριό Καταρράκτη

ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ

Ο Καταρράκτης είναι ένα πανέμορφο χωριό χτισμένο σε υψόμετρο 800 μέτρων, ακριβώς μετά τα Άγναντα. Η παλαιότερη ονομασία του χωριού ήταν Σχωρέτσανα. Το 1927 μετονομάσθηκε και πήρε το σημερινό του όνομα από τους δίδυμους καταρράκτες που βρίσκονται σε πολύ μικρή απόσταση, λίγο πιο ψηλά από το χωριό και που πρέπει οπωσδήποτε να επισκεφτείτε. Αξίζει επίσης και μια επίσκεψη στην Μονή Αγίας Αικατερίνης.

Ο Καταρράκτης είναι χωριό της Ηπείρου στο Νομό Άρτας. Διοικητικά ανήκει στον Δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων, πρώην Δήμο Αγνάντων.

Είναι χτισμένο σε υψόμετρο 800 μέτρων στα Αθαμανικά Όρη που είναι γνωστότερα με την παραδοσιακή ονομασία Τζουμέρκα, σε απόσταση 62,5 χλμ. (μέσω γέφυρας Πλάκας) ή 55 χλμ. (μέσω Ράμιας) βόρεια της πόλης της Άρτας.

Αποτελείται από το βασικό χωριό και μέσα σε έκταση 30 τ.χμ. περιλαμβάνει τέσσερις συνοικισμούς: την Κρυοπηγή – πρώην Μουτσιάρα, τη Μηλέα, τη Σγάρα και τα Βλάγκαδα και όλοι μαζί απαρτίζουν την κοινότητα Καταρράκτη. Το βασικό του αξιοθέατο δεν είναι άλλο από τους δίδυμους καταρράκτες οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση 7 χλμ. από το χωριό, ένα θέαμα όμορφο και σπάνιο.

Ορειβατικό Καταφύγιο Μελισσουργών

ΜΕΛΙΣΣΟΥΡΓΟΙ

 Οι Μελισσουργοί βρίσκονται σε υψόμετρο 850μ., και απέχουν από την 72 χλμ. από την Άρτα, και 65χλμ. από τα Ιωάννινα.

Η ονομασία του χωριού έχει να κάνει με την εργατικότητα των κατοίκων, οι οποίοι μέσα στις σκληρές συνθήκες της επιβίωσης έπρεπε να βάλουν το μυαλό τους να δουλέψει, όπως η μέλισσα που είναι υπόδειγμα εργατικότητας.

Η άγρια φύση με τα πολλά νερά και τα ελατόφυτα δάση, δίνουν στο χωριό μια ιδιαίτερη φυσική ομορφιά. Κατά την επίσκεψή σας εκεί έχετε τη δυνατότητα να γνωρίσετε έναν από τους πιο όμορφους τόπους των Τζουμέρκων με πλούσια βλάστηση, πολλές πηγές και τοπία φυσικού κάλλους, ένα από τα οποία είναι και ο Καταρράκτης Κεφαλόβρυσο, ο πιο ψηλός της χώρας, λίγη ώρα από το χωριό.

Βρύση Αράπης Πράμαντα

ΠΡΑΜΑΝΤΑ (Ν. ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ)

Τα Πράμαντα βρίσκονται σε υψόμετρο 840μ., κάτω από την επιβλητική κορυφή της Στρογγούλας, πίσω από την οποία απλώνεται η οροσειρά των Τζουμέρκων.

Είναι το κέντρο των Β. Τζουμέρκων, με πληθυσμό που κυμαίνεται στους 800 κατοίκους, όπου την καλοκαιρινή περίοδο ξεπερνά τους 1500. Έδρα του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων και πλέον ορεινό τουριστικό θέρετρο, αφού διαθέτει ξενοδοχεία, ταβέρνες, ζαχαροπλαστεία, καφετέρειες και νυχτερινή διασκέδαση. Επίσης διαθέτει σύγχρονο Κέντρο Υγείας, φαρμακείο, κέντρο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, πρατήριο καυσίμων, τράπεζα, ATM, ταχυδρομείο, αστυνομικό τμήμα και σχολεία όλων των βαθμίδων. Σε αυτό το παραδοσιακό κεφαλοχώρι, που δίνει χώρο στο σύγχρονο τρόπο ζωής, ο επισκέπτης μπορεί να βρει πληροφορίες για ό,τι χρειαστεί.

Αξίζει να επισκεφτείτε την κεντρική πλατεία του χωριού, με τον υπεραιωνόβιο πλάτανο και την φημισμένη βρύση του Αράπη κάτω από τη μεγαλόπρεπη εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, το θαυμαστό σπήλαιο «Ανεμότρυπα», το μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής, το δάσος του Μαρκόπουλου και την πηγή Σκάλα. Επίσης, ο παραδοσιακός νερόμυλος στους Χριστούς, τα ορειβατικά καταφύγια στο «Ίσιωμα» και στους Μελισσουργούς, αλλά και ο μεγαλύτερος καταρράκτης «Κεφαλόβρυσο» της Ελλάδας ύψους 350μ. στους Μελισσουργούς είναι μερικά από αυτά που αξίζει να επισκεφτείτε.

Κόκκινη εκκλησιά Βουργαρέλι

Αξιοθέατα

Διπλοί Καταρράκτες στον Καταρράκτη
Διπλοί Καταρράκτες Σούδας Θεοδώριανα
Καταρράκτης Κεφαλόβρυσο Μελισσουργοί
Κόκκινη Εκκλησιά Βουργαρέλι
Ι. Μ Αγ. Γεωργίου Βουργαρέλι
Ι.Μ Αγ. Αικατερίνης Καταρράκτη
Νεραϊδογέφυρο Βουργαρέλι
Παναγιά Χρυσοσπηλιώτισσα Γουριανά
Λαογραφικό Μουσείο Αγνάντων
Μουσείο Νερόμυλου Αγνάντων
Κέντρο Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης Πραμάντων
Εθνικό Πάρκο Τζουμέρκων Άγναντα
Λαογραφικό Μουσείο Αθαμανίου
Λαογραφικό Μουσείο Κτιστάδων
Αθαμανικό Κέντρο Τέχνης Κάτω Αθαμάνιο
Λίμνη Πουρναρίου Δίστρατο
Λαογραφικό Μουσείο Μελισσουργών
Λαογραφικό Μουσείο Άνω Γραικικό
Λαογραφικό μουσείο Κυψέλη
Μνημείο Άρη Βελουχιώτη Μεσούντα
Κύταρρο Τέχνης Βουργαρέλι
Βρύσες Αρχόντω & Κρυστάλω Βουργαρέλι
Γέφυρα Πλάκας Φράστα
Γέφυρα Τζαρή Κρυονέρι
Γέφυρα Τσαγκαράκη Αθαμάνιο
Σπήλαιο Ανεμότρυπας Πράμαντα Ιωαννίνων
Μονή Κηπίνας Καλαρρύτες Ιωαννίνων
Μονή τίμιου Σταυρού Κρανιά Τρικάλων

Μουσείο νερόμυλου Άγναντα

Εταιρίες διεξαγωγής υπαίθριων δραστηριοτήτων 
Tzoumerka activities center
Trekking Hellas Tzoumerka
Escape way
Exp. Trekking
Alpine Zone
Via Natura

Κατασκηνώσεις - Ορεινά Καταφύγια
Κατασκήνωση Περιπέτειας για παιδιά
Κατασκήνωση Ι. Μ Άρτης
Χριστιανική Φοιτητική κατασκήνωση
 Ορεινό Καταφύγιο Μελισσουργών
Ορειβατικό Καταφύγιο Καταρράκτη
Ορεινό Καταφύγιο Πραμάντων
Ορεινό Καταφύγιο Θεοδωριάνων


Ορεινοί αγώνες
Αθαμάνιος διαδρομή - Δρόμοι του βασιλιά Αθάμα Αθαμάνιο
Ο Δρόμος του Ταχυδρόμου Άγναντα
Άθλος Τζουμέρκων Άγναντα
Στη σκιά του Κριάκουρα Θεοδώριανα
Tzoumerka bike Marathon Άγναντα
Tzoumerka ski and climb festival Άγναντα
Αγώνας δρόμου στο Μονοπάτι της Βίδρας

Άλλες δραστηριότητες
Rafting στον Αχελώο με κατασκήνωση στη Μεσούντα
5θήμερη διάσχιση Αθαμανικών ορέων
Canyoning στο φαράγγι Πύλη Παραδείσου
Rafting στον Άραχθο με πανσέληνο τον Αύγουστο

Ορειβατικό καταφύγιο Καταρράκτη

Ξενοδοχεία

Rouista Tzoumerka Resort Βουργαρέλι
Βίλλα Σοφία Βουργαρέλι

Πάνθωρον Βουργαρέλι 

Ξενώνας Όνειρο Βουργαρέλι

Θέασις Βουργαρέλι 

Γαλήνη Βουργαρέλι 

Ξενοδοχείο Αθάμας Αθαμάνιο

Ελατοφίλητο Αθαμάνιο

Αρχοντικό Σαράι Αθαμάνιο

Αθαμανία Αθαμάνιο

Καταφύγι Καταρράκτη

Ορειβατικό Καταφύγιο Μελισσουργών
Θέασις Ιγκλού Κτιστάδες

Σαλέ Καλύβας Κτιστάδες

Το αρχοντικό των Τζουμέρκων Άγναντα

Ξενώνας Αγκάθι Μελισσσουργοί

Ξενώνας Αλώνι Θεοδώριανα
Ο Ξενώνας του Λευτέρη & της Λουκίας Νεράιδα Τρικάλων 

Ξενώνας Κυψέλη Κυψέλη

Ορίζοντες Τζουμέρκων Πράμαντα

Ορεινό Καταφύγιο Πραμάντων

Τελωνείο  Γέφυρα Πλάκας
Ξενώνας Γέφυρα Πλάκας
Anavasi mountain resosrt Πράμαντα
Ξενώνας Φτέρη Πράμαντα
 Ξενοδοχείο Ξενείον Πράμαντα
Ξενοδοχείο Κατώγι Πράμαντα
Ξενώνας Ένορο Πράμαντα
Ξενοδοχείο Τζουμέρκα Πράμαντα

Τουριστικό περίπτερο στον Καταρράκτη

Αναψυκτήρια με θέα
Τουριστικό περίπτερο Καταρράκτη
Τουριστικό Περίπτερο "Πανόραμα" στα Θεοδώριανα

Ταβέρνες
 Εκτροφείο Πέστροφας "Το πέτρινο του Αχελώου", Σκαρπάρι Θεοδωριάνων
Οινοποιείο Μαγειρείο Φάρμα "Ζεύκι" Βαθύκαμπος
Ταβέρνα "Το Καταφύγι" Καταρράκτης
Ταβέρνα "Παπαϊωάννου" Κυψέλη
Ψησταριά "Παππάς" Κυψέλη
Ψησταριά "Καπ' αλλού" Κυψέλη
Ταβέρνα "Βλαχοκόνακα" Παλαιοχώρι Αθαμανίου
Ταβέρνα "Μερακλής" Άγναντα
Ταβέρνα "Πανόραμα" Άγναντα
Ψησταριά "Το στέκι" Άγναντα
Ταβέρνα Φάρμα "Ο Σφήκας" Κρυονέρι
Ταβέρνα "Πανόραμα" Καταφύγιο Θεοδωριάνων
Ταβέρνα "Σκουτέλας" Θεοδώριανα
Ψησταριά "Η Φτυλιά" Μεσούντα
Ψησταριά Μαρέτης Τετράκωμο
Ψησταριά "Η Θέα" Αθαμάνιο
Ψησταριά "Ο Πλάτανος" Αθαμάνιο
Ψησταριά "Το Τσουκάλι" Αθαμάνιο
Χασαποταβέρνα "Αφοί Μπακάλη" Βουργαρέλι
Χασαποταβέρνα "Κόβεται Ψήνεται" Βουργαρέλι
Ψησταριά "Ζμπλατεία" Βουργαρέλι
Ταβέρνα "Τα Τζουμέρκα" Άγναντα
Ψησταριά "Η Γέφυρα" Βουργαρέλι
Ψησταριά "Το Στέκι" Παλαιοκάτουνο
Ταβέρνα "Ο Μπούτζας" Πράμαντα

Προϊόντα

Μύρτιλλα - Μέλι Τρύφωνας Κυψέλη

Οινοποιείο – ταβερνείο Ζεύκι Βαθύκαμπος

Οινοποιείο Λαμπράκης Κούνιες

Φρέσκα ζυμαρικά και γλυκά, ηδύποτα Κοτσιαύτης Αθαμάνιο

Πηγές Κωστηλάτας στην Ήπειρο Θεοδώριανα

Φέτα Πλεύρης σουπερμάρκετ Τυρολόγος Βουργαρέλι

Μέλι Γιώργος Ζορμπάς Αθαμάνιο

Μέλι Κώστας Κανής Αθαμάνιο

Μέλι Δημήτρης Φώτης Αθαμάνιο

Μέλι & Τσάι Μαργώνης Γουριανά

Γλυκά, τραχανά, τσάι Γιαννάκη Άγναντα

Γλυκά, τραχανάς Κώστας Μαυροπάνος Άγναντα

Τραχανάς, τσάι σουπερμάρκετ Χατζηγιάννης & Στούμπος  Αθαμάνιο

Βενζινάδικα
Χαντζηγιάννης Αθαμάνιο
Τσιμπλοκούκος Παλαιοκάτουνο
Χρυσής Γέφυρα Πλάκας
Γιάννηρίζος Πράμαντα

Ι. Μ Αγ. Αικατερίνης Καταρράκτης

Ιστορική Μ. Αγ Γεωργίου κύρηξη της επανάστασης στο Βουργαρέλι

Μπάνιο στην παραλία Γλύστρα στην κρεμαστή γέφυρα του Αχελώου

Rafting στον Άραχθο

Camping στο Σταυρό Θεοδωριάνων

Ορεινό καταφύγιο Θεοδωριάνων

Δασικό χωριό Καταρράκτη

Canoeing στη Λίμνη Πουρναρίου

Λίμνη Πουρναρίου

Βρύσες Βουργαρέλι

Παναγιά η χρυσοσπηλιώτισσα Γουριανά

Κέντρο Άθλησης και ψυχαγωγίας Άγναντα

Βρύσες Αη Γιώργη Βουργαρέλιου

Φάρμα Ζεύκι Βαθύκαμπος

Κταρράκτης Κεφαλόβρυσο Μελισσουργοί 

Μονή Κηπίνας Καλαρρύτες

Μονή τίμιου Σταυρού Κρανιά Τρικάλων 

Κέντρο Άθλησης και ψυχαγωγίας Άγναντα