Δευτέρα, 11 Δεκεμβρίου 2017

Μην πετάτε τις πατάτες που περίσσεψαν από χτες, φτιάξτε τις λαχταριστά πιροσκί!


Φτιάξατε πατατοσαλάτα ή κρέας με πατάτες και περίσσεψαν πατάτες; Μην τις πετάτε, κάντε τις πιροσκί!

Υλικά

Για τη ζύμη
1 κιλό αλεύρι για όλες τις χρήσεις
Αλάτι
Λίγο ελαιόλαδο
λίγο κρασί
1 φακελάκι μαγιά
Νερό ζεστούτσικο

Για τη γέμιση
1 κρεμμύδι ψιλοκομμένο
Πατάτες μαγειρεμένες ψητές ή βραστές
Αλάτι, πάπρικα, ρίγανη, μαϊντανό ψιλοκομμένο

Τσιγαρίζω το κρεμμύδι, και ρίχνω μέσα τις μαγειρεμένες πατάτες, και τα υπόλοιπα υλικά, συμπληρώνω λίγο νερό ( 1 ποτήρι) και βράζω για λίγα λεπτά μέχρι να πιει τα υγρά του. Αν θέλω στο τέλος ρίχνω μέσα το κρέας ή το λουκάνικο που περίσσεψε από την προηγούμενη μέρα καθώς και κίτρινο τυρί τριμμένο. 

Ζυμώνω τη ζύμη, και την τοποθετώ σε σκεύος μέσα στο φούρνο σκεπασμένη στους 50ο C για 1-2 ώρες. Όταν φουσκώσει φτιάχνω μπαλάκια και τα ανοίγω με τα χέρια, βάζω μέσα τη γέμιση, διπλώνω και τηγανίζω σε σπορέλαιο σε μέτρια φωτιά για 5 λεπτά περίπου μέχρι να ροδοκοκκινήσει και από τις δύο πλευρές.





Παρασκευή, 8 Δεκεμβρίου 2017

Κολοκύθα γεμιστή με κοτόπουλο, μανιτάρια και ξηρούς καρπούς για ένα μοναδικό χριστουγεννιάτικο δείπνο!



Συνταγή

Υλικά

· 1 μεγάλη κίτρινη κολοκύθα (προτιμότερο στρογγυλή και όχι με μακρύ λαιμό, για να χωρέσει στο φούρνο)

· Αλάτι, πιπέρι

· 1 κουτ. σούπας σπόρος μάραθου, τριμμένος

· 250 γρ. μανιτάρια λευκά, σε φέτες

· Τα ψαχνά από ένα βρασμένο κοτόπουλο (αυτό που θα χρησιμοποιήσουμε για το ζωμό κοτόπουλου), σε μικρά κομμάτια

· 200 γρ. πικάντικη γραβιέρα σε κύβους

· 1 μεγάλο κυδώνι, καθαρισμένο και τριμμένο στον τρίφτη

· 20 κάστανα ψημένα, καθαρισμένα, κομμένα στα 2

· 1 φλιτζ. τσαγιού κουκουνάρια ψημένα σε αντικολλητικό τηγάνι χωρίς λιπαρή ουσία

· 1 φλιτζ. τσαγιού φυλλαράκια μαϊντανού, ψιλοκομμένα

· 1/2 φλιτζ. τσαγιού σταφίδες ξανθές

· 2/3 φλιτζ. τσαγιού ρύζι άσπρο (καρολίνα ή νυχάκι)

· Ξύσμα από 1 ώριμο πορτοκάλι (ακέρωτο και βιολογικό)

· 1/2 φλιτζ. τσαγιού ελαιόλαδο

Μερίδες 6

Προετοιμασία 1 ώρα Ψήσιμο περίπου 2½ ώρες

Διαδικασία Βάζουμε το λάδι σε μια κατσαρόλα και όταν ζεσταθεί ρίχνουμε τα μανιτάρια και τα τσιγαρίζουμε να ροδίσουν ελαφρά. Τότε προσθέτουμε το ρύζι και το ανακατεύουμε για 1 λεπτό. Προσθέτουμε αλατοπίπερο και 2 φλιτζάνια νερό βραστό. Αφήνουμε σε χαμηλή φωτιά να απορροφήσει τα υγρά. Τραβάμε από τη φωτιά. Ρίχνουμε στο ρύζι τα ψαχνά της κότας, τη γραβιέρα, το κυδώνι, τα κάστανα, τα κουκουνάρια, τον μαϊντανό, στις σταφίδες και το ξύσμα. Ανακατεύουμε και δοκιμάζουμε το αλατοπίπερο.

Πλένουμε και σκουπίζουμε καλά την κολοκύθα. Κόβουμε ένα καπάκι μεγάλο ώστε να γίνει ευρύχωρο άνοιγμα στην κορυφή. Αφαιρούμε τα σπόρια και τις ίνες από το εσωτερικό της με ένα κουτάλι (όπως καθαρίζουμε το πεπόνι). Αλατοπιπερώνουμε εσωτερικά την κολοκύθα και πασπαλίζουμε γενναιόδωρα με μια ποσότητα από τον τριμμένο σπόρο μάραθου.

Προθερμαίνουμε το φούρνο στους 200° C. Μ’ ένα μεγάλο κουτάλι βάζουμε τη γέμιση στην κολοκύθα. Βάζουμε μια στρώση, πασπαλίζουμε με σπόρο μάραθου, ακόμα λίγη γέμιση, πάλι σπόρο μάραθου. Συνεχίζουμε έτσι μέχρι να γεμίσει. Δεν πιέζουμε τα υλικά για να δώσουμε χώρο να ψηθούν με τα υγρά της κολοκύθας.

Βάζουμε προσεκτικά την κολοκύθα σε ταψί στρωμένο με λαδόχαρτο, την αλείφουμε με λάδι και την τυλίγουμε ολόκληρη με αλουμινόχαρτο ειδικό για ψήσιμο. Την βάζουμε στο φούρνο και μετά από 1 ώρα χαμηλώνουμε στους 180° C και συνεχίζουμε το ψήσιμο για 1½ ώρα ακόμα. Κατά τη διάρκεια του ψησίματος τρυπάμε με ένα ξύλο από σουβλάκι την κολοκύθα για να διαπιστώσουμε αν η σάρκα της είναι μαλακή - αν είναι τη βγάζουμε από το φούρνο, διαφορετικά συνεχίζουμε το ψήσιμο.

Μεταφέρουμε πολύ προσεκτικά την κολοκύθα σε πιατέλα για να την σερβίρουμε: παίρνουμε από το άνοιγμα με τη ρηχή κουτάλα γέμιση μαζί με τη σάρκα της κολοκύθας, προσεκτικά όμως να μην κοπεί το εξωτερικό φλούδι το οποίο δεν τρώγεται.

Συμβουλή Ανάλογα με το βαθμό ωριμότητας της κολοκύθας και το πάχος της σάρκας της μπορεί να χρειαστεί να μειώσετε ή να αυξήσετε το χρόνο ψησίματος. Δοκιμάζετε πάντα με το ξυλάκι για να είστε σίγουροι - πρέπει να είναι μαλακή.



Τρίτη, 28 Νοεμβρίου 2017

Νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για ορεινούς & νησιώτικους Δήμους από τα Υπουργεία Ανάπτυξης και εσωτερικών

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ & ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

 Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017



ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ
Νέα Χρηματοδοτικά Εργαλεία για τους ΟΤΑ

Τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και τον σχεδιασμό των δύο υπουργείων για τους Οργανισμούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρουσίασαν σήμερα, Δευτέρα 27 Νοεμβρίου 2017, σε Κοινή Συνέντευξη Τύπου, ο Υπουργός Εσωτερικών, Πάνος Σκουρλέτης και ο Αναπληρωτής Υπουργός Οικονομίας και Ανάπτυξης, Αλέξης Χαρίτσης.
Ακολουθούν οι ομιλίες των δύο υπουργών και οι απαντήσεις στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων.
Π. ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ: Καλημέρα κι από εμένα. Ένα από τα βασικά συμπεράσματα, το οποίο αναδεικνύεται με σαφή και έντονο τρόπο από τη μέχρι τώρα διοργάνωση των Περιφερειακών Συνεδρίων, είναι ο ιδιαίτερος και σε ορισμένες περιπτώσεις και τομείς, πρωταγωνιστικός ρόλος που μπορεί να παίξει η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην υπόθεση του περιφερειακού σχεδιασμού αλλά και της παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας. Πολύ δε περισσότερο, μπροστά σε αυτά τα οποία καλούμαστε να κάνουμε μετά την έξοδο της χώρας από την υλοποιούμενη συμφωνία δημοσιονομικής προσαρμογής. Δηλαδή στην αμέσως επόμενη φάση.
Το αντικείμενό μας εστιάζεται σε κάποια νέα χρηματοδοτικά εργαλεία που ακριβώς θα έρθουν να στηρίξουν αυτό τον ιδιαίτερο ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Θέλω σε αυτό το σημείο, πριν μιλήσω ειδικότερα, να αναφερθώ σε μια συζήτηση που ούτως ή άλλως διεξάγεται αυτή τη στιγμή και αφορά στον προϋπολογισμό για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Πέρσι τέτοια εποχή είχαμε κάνει μια τοποθέτηση, μια δέσμευση. Είχαμε πει ότι ο προϋπολογισμός του 2017 θα είναι ο τελευταίος προϋπολογισμός μείωσης των πόρων που προορίζονται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Το σημερινό σχέδιο προϋπολογισμού, που συζητείται αυτή τη στιγμή, επιβεβαιώνει αυτή τη δέσμευση. Την υλοποιεί, διότι παρά τις δυσκολίες, παρά το στενό δημοσιονομικό πλαίσιο το οποίο γνωρίζετε, κατορθώνουμε και φέρνουμε για ψήφιση έναν προϋπολογισμό, ο οποίος προβλέπει μια ασαφή, μικρή έστω, αύξηση των ΚΑΠ που προορίζονται για τον Α’ και το Β’ βαθμό και κυμαίνεται περίπου γύρω στο 5,5%. Δεν είναι μεγάλο το βήμα. Είναι όμως σημαντικό. Και θα ήθελα με την ευκαιρία να σας τονίσουμε ότι στους στόχους μας είναι, αυτή η επιπλέον δυνατότητα, που μας δίνει ο προϋπολογισμός, να αξιοποιηθεί με ένα όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικό τρόπο, δηλαδή να μπορέσουμε και πάλι να πάμε σε μια ιδιαίτερη ενίσχυση προς τους νησιωτικούς και ορεινούς δήμους -το κάναμε, απ’ ότι θυμόσαστε σε 82 δήμους τη χρονιά που μας πέρασε- και ταυτόχρονα να αρχίσουμε να υλοποιούμε και μια διαφορετική αντίληψη κατανομής των πόρων, η οποία δεν θα λαμβάνει υπόψη της μόνο το πληθυσμιακό κριτήριο, αλλά θα αναζητά μια ουσιαστική κατηγοριοποίηση των δήμων που προκύπτει με βάση τα χαρακτηριστικά τους. Γνωρίζουμε όλοι ότι δεν είναι ίδιες οι ανάγκες ενός νησιωτικού δήμου, ενός αγροτικού δήμου ή ενός αστικού δήμου. Το κόστος, για παράδειγμα, της ύδρευσης και της αποχέτευσης, το έχουν αναλάβει άλλοι στο λεκανοπέδιο της Αττικής. Το έχει η ΕΥΔΑΠ. Δεν είναι το ίδιο για ένα δήμο της περιφέρειας. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει μια προεργασία την οποία ήδη κάνουμε και θα είμαστε σε θέση να την παρουσιάσουμε ολοκληρωμένη τους επόμενους μήνες, όταν θα φέρουμε για ψήφιση και το νέο πλαίσιο αλλαγών του Καλλικράτη.
Τέλος, αν και δεν είχα σκοπό να αναφερθώ, πριν μπούμε στο κύριο θέμα της συνέντευξης, θα ήθελα να σχολιάσω ένα θέμα επικαιρότητας που αφορά στενά την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Τις τελευταίες ημέρες βλέπουν το φως της δημοσιότητας κάποια ρεπορτάζ που φαίνεται ότι δεν έχουν παρακολουθήσει τις εξελίξεις στο χώρο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης τους τελευταίους μήνες. Αναφέρομαι γι’ αυτά τα ευφάνταστα και στρεβλωτικά δημοσιεύματα στον Τύπο που μιλάνε για νέες ρυθμίσεις, σχετικά με τις δρομολογημένες προσλήψεις στο χώρο της καθαριότητας. Πρέπει να ήταν κανείς απών από τη χώρα, αν δεν γνωρίζει ότι το περασμένο καλοκαίρι αποφασίσαμε και δώσαμε μια ουσιαστική λύση σε αυτόν τον ιδιαίτερα ευαίσθητο τομέα της καθαριότητας, δρομολογώντας προσλήψεις μέσα από ένα ανοιχτό διαγωνισμό μόνιμων θέσεων. Ο αριθμός αυτός οριστικά πλέον κυμαίνεται περίπου στις 8.800 θέσεις εργασίας. Το χρονοδιάγραμμα το οποίο είχαμε ορίσει από τον περασμένο Ιούλιο του 2017 είναι αυτό που γνωρίζετε. Ο διαγωνισμός αυτός θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Και με αυτόν τον τρόπο στις θέσεις εκείνες που καλύπτονταν από συμβασιούχους, κατά ένα αμφισβητούμενο τρόπο νομιμότητας, αυτό δηλαδή το οποίο είχε αναδείξει και η τελευταία απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, τώρα θα έχουμε μόνιμες και σταθερές σχέσεις εργασίας, βάζοντας φραγμό τόσο σε αυτούς οι οποίοι ενδεχομένως με σχέδιο που θέλουν να υπηρετήσουν, όπως τα δημοσιεύματα του Σαββατοκύριακου, θέλουν να παραδίδουν το χώρο της καθαριότητας σε ιδιωτικά συμφέροντα, αλλά ταυτόχρονα τερματίζοντας και ένα καθεστώς ομηρίας και ανασφάλειας για τους χιλιάδες συμβασιούχους οι οποίοι ανακυκλωνόντουσαν σε αυτές τις θέσεις εργασίας. Είναι ένα αποφασιστικό βήμα κατά της ελαστικοποίησης της εργασίας στο χώρο του δημοσίου. Και επαναλαμβάνω για άλλη μια φορά, ότι δεν μεταφράζεται σε κανενός είδους δημοσιονομική επιβάρυνση, αφού όλα αυτά τα πληρώνουν οι πολίτες με την απαίτηση να παίρνουν τις αντίστοιχες υπηρεσίες καθαριότητας. Είναι στον τομέα των ανταποδοτικών. Παρ’ όλα αυτά είδατε πώς όλα αυτά διανθίζονται με μια προσπάθεια δήθεν της κυβέρνησης για μονιμοποίηση, για φωτογραφικούς διαγωνισμούς, αδιαφορώντας για την ουσιαστική πλευρά των πραγμάτων που είναι οι υπηρεσίες προς τον πολίτη.
Γνωρίζετε ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση τα τελευταία χρόνια έχει αποστερηθεί ένα σημαντικό κομμάτι των πόρων της. Μπορεί -και καλώς- η Κυβέρνηση να έθεσε ως προτεραιότητα την ολοκλήρωση των μεγάλων δημόσιων έργων, οδικών αξόνων, Μετρό Θεσσαλονίκης κ.λπ., ωστόσο η χώρα δεν στηρίζεται μόνο σε αυτές τις πολύ βασικές υποδομές. Κοντά σε αυτούς τους πολύ σύγχρονους δρόμους, οι οποίοι καλύπτουν σημαντικές ανάγκες, υπάρχουν και υποδομές οι οποίες εδώ και 30, 40 χρόνια είναι στην ίδια κατάσταση. Αναφερόμαστε στο αγροτικό δίκτυο, το δημοτικό δίκτυο, την ύδρευση, την αποχέτευση. Εκεί στοχεύουμε να δώσουμε ιδιαίτερο βάρος μέσα από δυο νέα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία ενεργοποιούνται το 2018 και τα οποία σαν στόχευση θα έχουν τη στήριξη των δήμων, έτσι ώστε να αποκτήσουν τη δυνατότητα υλοποίησης έργων στον τομέα της ύδρευσης, της αποχέτευσης, της αγροτικής οδοποιίας, της αποκατάστασης των ΧΑΔΑ -γνωρίζετε ότι εκκρεμούν πρόστιμα γύρω από αυτό το θέμα- και στην υλοποίηση αντιπλημμυρικών έργων. Το συγκεκριμένο χρηματοδοτικό εργαλείο έχει σκοπό να δράσει συμπληρωματικά σε ήδη υφιστάμενα, ή σε έργα που ήδη υλοποιούνται από τις Περιφέρειες, προφανώς με την αρωγή και με βάση και τον προγραμματισμό του Υπουργείου Οικονομίας.
Θέλουμε να δώσουμε τη δυνατότητα αξιοποιώντας χρήματα και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, μέσω του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, να κατευθύνουμε έργα προς αυτούς τους τομείς. Πριν από λίγο, μάλιστα, εκπρόσωποι αιρετοί μου έδειχναν την κατάσταση ενός υδραγωγείου στο Δήμο τους. Δεν είναι μεγάλης έκτασης ή μεγάλου κόστους αυτά τα έργα, αλλά είναι πολύ σημαντικά. Και εντελώς στοχευμένα θέλουμε να προσανατολίσουμε την βοήθειά μας σε αυτή την κατεύθυνση. Γνωρίζουμε ότι θα απαιτούνται πολύ περισσότερα με βάση τις πραγματικές ανάγκες, αλλά δεν μπορεί στο όνομα μιας προσδοκίας αποκατάστασης της οικονομίας της χώρας, να αφήνουμε αναξιοποίητο το μεσοδιάστημα και να μην προσπαθούμε να αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο αυτά που έχουμε. Αυτός ο ιδιόμορφος δανεισμός, επιχορηγήσεις -διότι δεν έχει ακριβώς την κλασική έννοια του δανεισμού- προς τους Δήμους, θα έρθει να εξαιρεθεί από τις ρυθμίσεις που υπάρχουν μέχρι σήμερα, οι οποίες καθορίζουν τη σχέση των ίδιων των εσόδων και των δανείων των Δήμων. Ένα δεύτερο χρηματοδοτικό εργαλείο, ένα δεύτερο ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης των Δήμων, θα προορίζεται για την προμήθεια μηχανημάτων έργου, την επιχορήγησή τους που παράλληλα με το Πράσινο Ταμείο θα επιχειρεί την πιστοποίηση των παιδικών χαρών. Οι παιδικές χαρές είναι μεγάλο πρόβλημα σήμερα, με βάση τις νόρμες ασφαλείας που υπάρχουν και πρέπει τάχιστα οι υφιστάμενες παιδικές χαρές να λειτουργούν με τους όρους των αναγκαίων προδιαγραφών.
Τέλος μέσα από αυτό το δεύτερο ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης των Δήμων θα χρηματοδοτηθεί η ανέγερση αναγκαίων δημοτικών κτηρίων. Και τα δυο αυτά προγράμματα, επαναλαμβάνω, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης, θα υλοποιούνται τελικώς με ευθύνη του Υπουργείου Εσωτερικών.
Αυτές είναι οι πολύ συγκεκριμένες δράσεις, οι οποίες θα χαρακτηρίσουν πλάι σε όλα τα υπόλοιπα το 2018, τα οποία θα έχουμε και τη δυνατότητα να συζητήσουμε εκτενώς στο επερχόμενο Συνέδριο της ΚΕΔΕ, που ξεκινάει την Πέμπτη στα Ιωάννινα. Αυτά ήθελα να επισημάνω και να δώσω το λόγο στον πιο αρμόδιο στα θέματα της χρηματοδότησης, τον Αλέξη Χαρίτση. Ευχαριστώ.

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Καλημέρα σε όλες και όλους και από εμένα. Να σας ευχαριστήσω κατ' αρχάς για την παρουσία σας εδώ και να ευχαριστήσουμε και το Υπουργείο Εσωτερικών και εμάς από το Υπουργείο Οικονομίας για τη φιλοξενία, ο στόχος είναι να παρουσιάσουμε τις συντονισμένες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει η Κυβέρνηση μέσω των δύο Υπουργείων, Οικονομίας και Εσωτερικών, για την ενίσχυση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και κυρίως του Α βαθμού των Δήμων. Γιατί κατά τη γνώμη μας η ανάταξη της ελληνικής οικονομίας μετά από τη βαθιά κρίση των τελευταίων οκτώ ετών, περνάει μέσα από την ενίσχυση των τοπικών κοινωνιών και των θεσμικών τους εκπροσωπήσεων, που είναι οι Δήμοι.
Οι αυτοδιοικητικοί φορείς αυτό προκύπτει και από τα περιφερειακά Συνέδρια τα οποία διοργανώνουμε το τελευταίο διάστημα, έχουν πλήρη γνώση των προβλημάτων, των δυσκολιών αλλά και των δυνατοτήτων των τοπικών κοινωνιών και των τοπικών οικονομιών και με αυτή την έννοια οι παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν για την ενίσχυσή τους δεν είναι απλώς σημαντικές, θα έλεγα ότι είναι απαραίτητες για να συζητήσουμε συνολικότερα για το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης της χώρας.
Οι παρεμβάσεις αυτές θα έλεγα ότι χωρίζονται σε δυο βασικές κατηγορίες: η μία αφορά το σκέλος της χρηματοδότησης, της ενίσχυσης δηλαδή των Δήμων σε χρηματοδοτικούς πόρους για την αντιμετώπιση των αναγκών και των προκλήσεων και βεβαίως η υποστήριξη των Δήμων σε επίπεδο τεχνικής συνδρομής σε επίπεδο ενίσχυσης της διαχειριστικής, επιχειρησιακής τεχνικής τους επάρκειας.
Αυτό έχει να κάνει  βεβαίως σε πολύ σημαντικό βαθμό με το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια και με τις μεταρρυθμίσεις οι οποίες έγιναν στο χώρο της Αυτοδιοίκησης, οι Δήμοι επωμίστηκαν σημαντικές αρμοδιότητες και καθήκοντα, χωρίς όμως πολλές φορές αυτά να συνοδεύονται και από την αντίστοιχη υποστήριξη σε χρηματοδοτικό και τεχνικό επίπεδο.
Αυτή η κατάσταση βεβαίως παροξύνθηκε μέσα στην κρίση και έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που όπως πολλές φορές και από τους ίδιους τους εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης αποτυπώνεται στις παρεμβάσεις τους, η κατάσταση χρίζει πολύ σημαντικής και στοχευμένης παρέμβασης για να αντιμετωπιστούν αυτά τα προβλήματα.
Ο δικός μας στόχος είναι αυτή την πραγματικότητα να την αλλάξουμε  αποφασιστικά και αυτό το κάνουμε τόσο με τα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία αξιοποιούμε προς όφελος των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης όσο και με τα νέα εργαλεία παροχής αυτής της τεχνικής θεσμικής υποστήριξης.
Να ξεκινήσω κατ' αρχάς με τις χρηματοδοτήσεις. Να πω ότι αξιοποιούμε συνδυαστικά όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για την υποστήριξη των Δήμων, αλλά και για την κινητοποίηση πρόσθετων πόρων αναγκαίων -και θα εξηγήσω στη συνέχεια τι εννοώ- για την υλοποίηση παρεμβάσεων σε τοπικό επίπεδο.
Συνολικά από το νέο ΕΣΠΑ και το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων υλοποιούμε σήμερα προγράμματα χρηματοδότησης με δικαιούχους τους Δήμους, τα οποία ξεπερνούν τα 3 δις ευρώ. Θα αναφερθώ αναλυτικά στα πιο βασικά από αυτά, τα οποία συγκροτούν το κύριο Σώμα των παρεμβάσεων.
Κατ' αρχάς σε σχέση με το ΕΣΠΑ. Εκεί βεβαίως τα αιτήματα των Δήμων είναι πάρα πολλά και δεν θα μπορούσε να είναι και διαφορετική η κατάσταση δεδομένου ότι καλούμαστε μέσα από τα προγράμματα του ΕΣΠΑ, τόσο τα τομεακά τα εθνικά, όσο και από τα περιφερειακά, να υλοποιήσουμε παρεμβάσεις και σε τοπικό επίπεδο οι οποίες κατά τη γνώμη μας θα έπρεπε να έχουν  υλοποιηθεί εδώ και δεκαετίες, κυρίως στις βασικές υποδομές των τοπικών κοινωνιών.
Προσπαθούμε και νομίζω ότι η προσπάθεια αυτή ήδη έχει αποφέρει σημαντικούς καρπούς να αξιοποιήσουμε στο μέγιστο δυνατό βαθμό τα τομεακά προγράμματα του ΕΣΠΑ σε αυτή την κατεύθυνση: στην ενίσχυση βασικών τοπικών υποδομών. Ειδικότερα από το πρόγραμμα Υποδομών, Μεταφορών, Περιβάλλοντος το ΥΜΕΠΕΡΑΑ του νέου ΕΣΠΑ τρέχουν ήδη προσκλήσεις ύψους 1,6 δις ευρώ με τελικούς δικαιούχους τους Δήμους.
Αυτές οι προσκλήσεις αφορούν την ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών αποβλήτων, όπου έχουν ενεργοποιηθεί πόροι επαναλαμβάνω και πάλι αναφέρομαι μόνο στους πόρους οι οποίοι αφορούν αποκλειστικά τους Δήμους. Πόροι λοιπόν για την ολοκληρωμένη διαχείριση αστικών αποβλήτων 460 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ 430 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον για την ολοκληρωμένη διαχείριση συλλογής κι επεξεργασίας αστικών λυμάτων.
Επιπλέον, μιας και μιλάμε για βασικές υποδομές, στον κομμάτι της ύδρευσης έχει δεσμευτεί ένα κονδύλι 85 εκατομμυρίων ευρώ το οποίο μάλιστα τριπλασιάστηκε σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, έτσι ώστε ν’ αντιμετωπισθούν οι πολύ αυξημένες ανάγκες, οι πολύ αυξημένες αιτήσεις οι οποίες κατατέθηκαν από τους Δήμους σε όλη τη χώρα. πρόκειται για έργα τα οποία είναι προφανώς πάρα πολύ κρίσιμα για την υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών.
Πέρα όμως από το κομμάτι των βασικών υποδομών οι οποίες βεβαίως αποτελούν βασικό κεφάλαιο όλης αυτής της προσπάθειας, κι εδώ επιτρέψτε μου να πω ότι το αντιμετωπίζουμε αυτό σε όλη την Ελλάδα, σε όλες τις επαφές που έχουμε με φορείς της Αυτοδιοίκησης, είναι χαρακτηριστικό ότι στα τελευταία περιφερειακά συνέδρια, αντιμετωπίσαμε ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν με υποδομές, οι οποίες είναι πάρα πολύ κρίσιμες για σημαντικά αστικά κέντρα της χώρας.
Αναφέρω για παράδειγμα το γεγονός ότι καλούμαστε σε συνεργασία και με τους τοπικούς φορείς να επιλύσουμε τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με το δίκτυο ύδρευσης στο Δήμο Ηρακλείου στην Κρήτη, το οποίο ακόμα και σήμερα, εν έτει 2017 μεγάλο μέρος του καλύπτεται από αμίαντο, όπως για παράδειγμα το έργο το οποίο θα υλοποιήσουμε το επόμενο διάστημα στα Γιάννενα για το βιολογικό καθαρισμό, το μεγαλύτερο βιολογικό καθαρισμό, το οποίο θα υλοποιηθεί το επόμενο διάστημα σε όλη τη χώρα, όπως βεβαίως και πολύ πρόσφατα και στην περιοχή της Θράκης, τα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την αντιπλημμυρική προστασία του Έβρου.
Ζητήματα λοιπόν πολύ κρίσιμων υποδομών, τα οποία τώρα επιτέλους αντιμετωπίζονται μέσω και αυτών των προγραμμάτων. Πέρα όμως από το κομμάτι των υποδομών, υπάρχουν και παρεμβάσεις οι οποίες έχουν να κάνουν και με το αναπτυξιακό αποτύπωμα σε τοπικό επίπεδο. Εκεί λοιπόν πάλι από τα προγράμματα του ΥΜΕΠΕΡΑΑ υλοποιήθηκε πρόγραμμα για την αξιοποίηση του τουριστικού κεφαλαίου των Δήμων, προϋπολογισμού 70 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο ήδη συνάντησε μεγάλη επιτυχία, για την αξιοποίηση τουριστικού αποθέματος των Δήμων.
Κι ένα δίδυμο αν θέλετε πρόγραμμα συναφές με αυτό το οποίο αυτή τη στιγμή υλοποιείται, είναι το πρόγραμμα για την αξιοποίηση κτιριακού αποθέματος που θα χρηματοδοτήσει την αξιοποίηση εμβληματικών κτιρίων των Δήμων, με προϋπολογισμό 50 εκατομμύρια ευρώ. Πέρα από αυτές τις αναπτυξιακού τύπου παρεμβάσεις, σημαντικές κατά τη γνώμη μας είναι και οι παρεμβάσεις στον κοινωνικό τομέα.
Φέτος για πρώτη φορά διασφαλίστηκε η πρόσβαση μέσω του προγράμματος που από κοινού με το Υπουργείο Εσωτερικών και με το Υπουργείο Εργασίας υλοποιούμε για τους βρεφονηπιακούς σταθμούς, πρώτη φορά λοιπόν φέτος περισσότερα από 108.000 παιδιά επωφελούνται από τη δωρεάν πρόσβαση στους παιδικούς και βρεφονηπιακούς σταθμούς μέσω αυτού του προγράμματος για την εναρμόνιση οικογενειακής ζωής, ενώ βεβαίως για την κάλυψη μέρους των αναγκών των Δήμων σε προσωπικό υλοποιούνται και προγράμματα κοινωφελούς εργασίας σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας.
Τέλος, για το κομμάτι της χρηματοδότησης, σημαντική είναι η παρέμβαση η οποία υλοποιείται για τα Κέντρα Κοινότητας σε όλη τη χώρα που δίνει τη δυνατότητα παροχής ολοκληρωμένων υπηρεσιών στον τόπο διαμονής των πολιτών και αυτή η παρέμβαση υλοποιείται από το νέο ΕΣΠΑ, από τα Περιφερειακά Προγράμματα.
Πέρα όμως από το ΕΣΠΑ, από τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, επειδή ακριβώς οι ανάγκες είναι πάρα πολύ μεγάλες και δε μπορούν να καλυφθούν εξ ολοκλήρου από τα διαθέσιμα κονδύλια του ΕΣΠΑ, προχωρήσαμε σε συνεργασία και με το Υπουργείο Οικονομικών, στην αύξηση του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Αυτή ήταν και μια σημαντική προεκλογική δέσμευση της κυβέρνησης, κατά τη γνώμη μας δε μπορούμε να μιλάμε για παραγωγική ανασυγκρότηση αν δεν αξιοποιήσουμε τους εθνικούς πόρους με στόχευση στις τοπικές κοινωνίες.
Έτσι λοιπόν, το 2017 και παρά τις δύσκολες δημοσιονομικές συνθήκες που όλοι αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχουν, αυξήθηκε ο προϋπολογισμός του εθνικού σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων από τα 700 εκατομμύρια ευρώ στο 1 δις ευρώ και βεβαίως η αύξηση αυτή θα συνεχιστεί για τα επόμενα χρόνια, το 2019 θα φτάσει στο 1,5 δις ευρώ, ακριβώς για να μπορέσουμε να υλοποιήσουμε συμπληρωματικά προς τα Προγράμματα του ΕΣΠΑ, παρεμβάσεις οι δε μπορούν να καλυφθούν από τις συγχρηματοδοτούμενες πηγές.
Παρεμβάσεις λοιπόν οι οποίες πολλές φορές αποκτούν και έναν ειδικό στοχευμένο χαρακτήρα, συγκεκριμένες λοιπόν παρεμβάσεις σε συγκεκριμένες περιοχές, Περιφέρειες της χώρας οι οποίες αντιμετωπίζουν ειδικές προκλήσεις και προβλήματα, όπως είναι για παράδειγμα τα ειδικά αναπτυξιακά προγράμματα για τα νησιά του Αιγαίου, για τα οποία έχει δεσμευθεί ένα κονδύλι, αρχικός προϋπολογισμός 50 εκατομμυρίων ευρώ, ήδη τις προηγούμενες μέρες, την προηγούμενη εβδομάδα ανακοινώσαμε την ένταξη σε αυτά τα ειδικά προγράμματα των πρώτων 11 έργων με συνολικό προϋπολογισμό 15 εκατομμυρίων ευρώ που καλύπτει ένα πολύ ευρύ φάσμα από έργα υποδομής μέχρι και παρεμβάσεις για τις τοπικές επιχειρήσεις.
Όπως αντιστοίχως, μιας και αναφέρθηκα πριν και σε αυτό, στην αντιπλημμυρική θωράκιση της περιοχής του Έβρου και της Σαμοθράκης, με 26 εκατομμύρια ευρώ και αντίστοιχα προγράμματα και σε άλλες περιοχές της χώρας. Αυτή ακριβώς η αύξηση του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, μας δίνει τη δυνατότητα λοιπόν να υλοποιήσουμε βασικές υποδομές οι οποίες είτε για λόγους επιλεξιμότητας είτε για λόγους εξάντλησης των διαθέσιμων κονδυλίων από τα Προγράμματα του ΕΣΠΑ, δε μπορούν να υλοποιηθούν με συγχρηματοδοτούμενους πόρους.
Για να μπορέσουμε να το κάνουμε αυτό βεβαίως προχωρήσαμε και σε σημαντικές νομοθετικές ρυθμίσεις, όπως είναι η πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση για της ΔΕΥΑ των Δήμων, μπορούμε πλέον από το εθνικό σκέλος του προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων να χρηματοδοτήσουμε το 100% έργων των ΔΕΥΑ και όχι 30% όπως συνέβαινε μέχρι σήμερα.
Τέλος, από το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, υλοποιείται κι ένα ευρύ πρόγραμμα αντιπλημμυρικής προστασίας στους Δήμους όλης της χώρας. Την τελευταία τριετία έχουν ενταχθεί από εθνικούς πόρους και μόνο, έργα συνολικού προϋπολογισμού που ξεπερνά τα 250 εκατομμύρια ευρώ.
Πέρα από το κομμάτι της χρηματοδότησης, βεβαίως είπαμε και στην αρχή ότι πολύ σημαντική είναι και η τεχνική, θεσμική θωράκιση των ΟΤΑ έτσι ώστε αυτοί να είναι σε θέση να ωριμάζουν έργα, να καταθέτουν τις προτάσεις τους κι αυτές να χρηματοδοτούνται από τα Προγράμματα. Δεν έχουν όλοι οι Δήμοι βεβαίως τις ίδιες δυνατότητες, αυτό το γνωρίζουμε πάρα πολύ καλά κι επιτρέψτε μου να πω ότι αυτό είναι και κάτι το οποίο αποτυπώνεται και στις συζητήσεις που γίνονται στα Περιφερειακά Συνέδρια με τους εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης.
Υπάρχει δηλαδή μια, θα έλεγα κραυγή αγωνίας από τη μεριά των αυτοδιοικητικών, για το γεγονός ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις, κυρίως οι Δήμοι της Περιφέρειας, κυρίως οι μικροί ορεινοί, οι νησιωτικοί Δήμοι, δεν έχουν ούτε το κατάλληλο εξειδικευμένο προσωπικό ούτε την τεχνική γνώση για να ωριμάσουν και να υλοποιήσουν πολύ σημαντικά έργα.
Κι εδώ επιτρέψτε μου να κάνω κι ένα σχόλιο, ότι πολλές φορές αυτό έρχεται από εκπροσώπους της Αυτοδιοίκησης που δεν ανήκουν στο δικό μας πολιτικό χώρο, προέρχονται κυρίως από το χώρο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και νομίζω ότι έρχεται και σε αντίφαση με την κεντρική γραμμή της αξιωματικής αντιπολίτευσης που μιλάει για περικοπές δαπανών και ουσιαστικά για απολύσεις, ένα σύστημα το οποίο ήδη στο αυτοδιοικητικό πεδίο αντιμετωπίζει πάρα πολλά προβλήματα έλλειψης προσωπικού.
Υπάρχουν λοιπόν σημαντικές ανισότητες ως προς την κατανομή του προσωπικού και μεταξύ των Δήμων, προσπαθούμε λοιπόν αυτές να τις καλύψουμε στο βαθμό του εφικτού με παρεμβάσεις και στο θεσμικό πεδίο, γι’ αυτό το λόγο το Μάιο του 2016 υπογράψαμε μια Υπουργική Απόφαση η οποία δίνει τη δυνατότητα αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχουν φορείς του Υπουργείου μας όπως είναι η ΜΟΔ αλλά και φορείς όπως είναι η ΕΕΤΑΑ στην οποία συμμετέχει και η Αυτοδιοίκηση και το Υπουργείο Εσωτερικών για την παροχή αυτής της υποστήριξης προς τους Δήμους, στη διαδικασία ωρίμανσης και υλοποίησης σημαντικών έργων.
Τα Προγράμματα τα οποία τρέχουν απ’ αυτή την πρωτοβουλία, νομίζουμε ότι ήδη έχουν ένα πολύ θετικό αποτέλεσμα, 71 Δήμοι έχουν υποστηριχθεί από το Πρόγραμμα ΟΤΑ Support το οποίο υλοποιείται μέσω της ΜΟΔ για την υποστήριξη των Δήμων, για την υποβολή ολοκληρωμένων και ώριμων προτάσεων στα Προγράμματα του νέου ΕΣΠΑ. 71 Δήμοι λοιπόν για 111 έργα τα οποία έχουν υποβληθεί στα Προγράμματα του ΕΣΠΑ, ενώ βεβαίως πέρα από τη ΜΟΔ και την ΕΕΤΑΑ προσπαθούμε ν’ ανοίξουμε αν θέλετε τη συνεργασία και με άλλους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα για την παροχή τέτοιου τύπου τεχνικής υποστήριξης όπως για παράδειγμα είναι η Εγνατία Οδός Α.Ε., η οποία υποστηρίζει, αναλαμβάνει πλήθος τέτοιων έργων εκ μέρους των Δήμων στη Βόρεια Ελλάδα αλλά και στα νησιά του Αιγαίου.
Επίσης, ειδικά για τους μικρούς νησιωτικούς Δήμους, που εκεί πράγματι αντιμετωπίζονται και τα πιο έντονα αν θέλετε προβλήματα, για την τεχνική ωρίμανση έργων, υπάρχει ειδικό πρόγραμμα μέσω αυτής της Υπουργικής Απόφασης, οι μικροί νησιωτικοί Δήμοι υποστηρίζονται σε τομείς όπως ο σχεδιασμός, η εκπόνηση μελετών, η ωρίμανση και η υλοποίηση βασικών έργων υποδομής. Αυτό το πρόγραμμα πλέον βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Τα τρία πρώτα έργα αυτού του προγράμματος έχουν ήδη εγκριθεί για τη Χάλκη, την Πάτμο και τη Μεγίστη και θα ακολουθήσουν σύντομα πολύ περισσότερα.
Συνολικά για τους Δήμους σε θέματα διαχείρισης και ελέγχου των προγραμμάτων του ΕΣΠΑ καθώς και σε εξειδικευμένα πολλές φορές ζητήματα τα οποία αντιμετωπίζουν οι Δήμοι και στα οποία πολλές φορές από το δικό τους προσωπικό δεν μπορούν να ανταποκριθούν, υπάρχει  μια πολύ μεγάλη προσπάθεια ενίσχυσής τους στις περιβαλλοντικές αδειοδοτήσεις, σε ζητήματα κρατικών ενισχύσεων, σε μελέτες κόστους – οφέλους, σημαντικά δηλαδή στάδια της διαδικασίας ωρίμανσης και υλοποίησης ενός έργου.
Πέρα βεβαίως από την αξιοποίηση των πόρων και την τεχνική υποστήριξη για τα υφιστάμενα χρηματοδοτικά εργαλεία όπως είναι το ΕΣΠΑ στο οποίο αναφερθήκαμε και το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων είπα και στην αρχή ότι βασικός στόχος για μας είναι η προσέλκυση και νέων πόρων, νέων κονδυλίων για να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν οι πολλαπλάσιες των διαθέσιμων πόρων ανάγκες τις οποίες καλούμαστε να εξυπηρετήσουμε.
Γι' αυτό προχωρήσαμε και στη δημιουργία νέων χρηματοοικονομικών σχημάτων και στη διασφάλιση πρόσθετων πόρων. Μια πρωτοβουλία του Υπουργείου μας σε αυτή την κατεύθυνση είναι το νέο Ταμείο Υποδομών, το οποίο ξεκινάει την λειτουργία του σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων στις αρχές του 2018, ένα Ταμείο το οποίο θα κινητοποιήσει με την ιδιωτική συμμετοχή πόρους συνολικού προϋπολογισμού 1 δις. ευρώ και μέσω του οποίου θα παρέχεται χρηματοδότηση με ιδιαίτερα ευνοϊκούς όρους για την υλοποίηση μικρών και μεσαίων έργων υποδομής σε όλη τη χώρα.
Παραδείγματα τέτοιων παρεμβάσεων είναι ολοκληρωμένες παρεμβάσεις για την αστική ανάπτυξη, ενεργειακή αναβάθμιση δημοτικών κτηρίων, τουριστικές υποδομές σε τοπικό επίπεδο. Θα υλοποιηθούν λοιπόν τέτοιου τύπου έργα, συμπληρωματικά βεβαίως και με την αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων στα οποία αναφέρθηκα νωρίτερα, μέσω και του νέου αυτού Ταμείου Υποδομών που σε συνεργασία με την ΕΤΕΠ θα  υλοποιήσουμε από τις αρχές του 2018.
Ενώ βεβαίως επειδή αυτή η συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων έχει προχωρήσει και έχει ωριμάσει, υπάρχουν κι άλλα προγράμματα τα οποία θα υλοποιηθούν το επόμενο διάστημα σε συνεργασία με αυτούς τους φορείς. Ένα μεγάλο τέτοιο πρόγραμμα είναι αυτό το οποίο εξαγγέλλουμε σήμερα, το οποίο παρουσίασε πριν και ο Υπουργός Εσωτερικών ο Πάνος Σκουρλέτης.
Είναι το πρόγραμμα το οποίο θα υλοποιηθεί από κοινού από τα δυο Υπουργεία Οικονομίας και Εσωτερικών, αλλά υπό τον συντονισμό του Υπουργείου Εσωτερικών, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και με το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων το οποίο διαχειριζόμαστε εμείς στο Υπουργείο Οικονομίας, μέσω αυτού του προγράμματος θα χρηματοδοτηθούν έργα στους ΟΤΑ και των δύο βαθμών, αλλά με έμφαση κυρίως τους Δήμους, με έναν αρχικό προϋπολογισμό 500 εκατομμυρίων ευρώ, ο οποίος ο σχεδιασμός είναι σε βάθος πενταετίας  να φτάσει στα 2 δις ευρώ  για έργα στους κρίσιμους τομείς της ύδρευσης και αποχέτευσης, της αγροτικής οδοποιίας, της αποκατάστασης των ΧΑΔΑ και της αντιπλημμυρικής προστασίας.\
Είναι σημαντικό να πούμε ότι ενώ πρόκειται για ένα πρόγραμμα δανεισμού, το πρόγραμμα αυτό δεν θα επιβαρύνει καθόλου τους Δήμους, καθώς ο δανεισμός αυτός θα καλυφθεί από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Το βασικό κλειδί όλης αυτής της προσπάθειας, όλης αυτής της πρωτοβουλίας είναι ακριβώς να μπορέσουν οι Δήμοι να εξασφαλίσουν πρόσθετους πόρους, να δανειοδοτηθούν από αυτό το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, χωρίς όμως να επιβαρυνθούν από την αποπληρωμή του δανείου, καθώς κάτι τέτοιο θα βαρύνει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ήδη είπε και ο αρμόδιος Υπουργός, ο Πάνος Σκουρλέτης πολλά και σημαντικά γι' αυτό.
Κλείνω λέγοντας ότι οι παρεμβάσεις οι οποίες βρίσκονται αυτή τη στιγμή σε εξέλιξη και σχεδιάζονται για το επόμενο διάστημα νομίζουμε ότι αλλάζουν στο βαθμό του εφικτού και δεδομένων των δημοσιονομικών συνθηκών σε σημαντικό βαθμό το τοπίο στον χώρο της Πρωτοβάθμιας κυρίως Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο σκέλος της χρηματοδότησης. Είμαστε βεβαίως πάντα ανοιχτοί σε προτάσεις, σε νέες πρωτοβουλίες τις οποίες θα μπορούσαμε να αναλάβουμε και από κοινού και με τους ίδιους τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Σας ευχαριστώ και νομίζω ότι είμαι στη διάθεσή σας για ερωτήσεις.

κ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΠΟΥΛΟΣ («my OTA»): Έχω δυο ερωτήσεις. Η πρώτη ερώτηση είναι ως προς του Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με ποια διαδικασία θα γίνει τώρα η ιστορία της διοχέτευσης των χρημάτων και της επιλογής των έργων.
Το δεύτερο που είναι συναφές είναι το εξής: έχουν ένα μεγάλο πρόβλημα οι Δήμοι ότι τα λεφτά δίνονται κάπου που δεν υπάρχει πρώτη ανάγκη, αν είναι δεύτερης ή τρίτης ανάγκης. Τώρα ας πούμε ξεκίνησαν οι αστικές αναπλάσεις, τη στιγμή που οι Δήμοι θέλουν σχολεία. Τα σχολεία δεν χρηματοδοτούνται παρά μόνο από τη ΚΤΥΠ, εκεί υπάρχει πρόβλημα. Δηλαδή ο άλλος σου λέει «εγώ σχολείο θέλω, δεν θέλω να φτιάξω το δρόμο, δεν θέλω να φτιάξω την πλατεία».
Υπάρχει ένα θέμα διάρθρωσης δηλαδή χρηματοδοτήσεων και το έχουν πει πάρα πολλοί Δήμαρχοι και πολλές φορές σε πάρα πολλές περιπτώσεις αυτό. Αυτά τα δυο θέλω να μου πείτε, γιατί ας πούμε θέλει ένα γυμναστήριο επίσης δεν χρηματοδοτείται.

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Συγνώμη η πρώτη ερώτηση ήταν;

κ. ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΟΠΟΥΛΟΣ: Για την αύξηση του Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, με ποια διαδικασία τώρα οι Δήμοι θα ενταχθούν σε ένα τέτοιο πρόγραμμα; Για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων μιλάω, όχι για τα δυο χρηματοδοτικά που παρουσιάζονται, εκεί υπάρχει μια συγκεκριμένη διαδικασία. Εδώ τώρα πως οι Δήμοι θα μπουν σε αυτή την αύξηση;

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Κατ' αρχάς σε σχέση με τη διάρθρωση των χρηματοδοτήσεων. Επειδή πράγματι αυτό το οποίο θέσατε, είναι ένα υπαρκτό ζήτημα δηλαδή το γεγονός ότι πολλές φορές οι ανάγκες των Δήμων δεν αντιστοιχούνται πλήρως και συγχωρήστε μου λίγο τον τεχνικό όρο, με τις επιλεξιμότητες των προγραμμάτων. Αυτό είναι ένα βασικό πρόβλημα. Γι' αυτό ακριβώς πριν ανάγκη δημιουργίας και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε τα διάφορα εργαλεία, εργαλεία τα οποία θα υπερβαίνουν αυτές τις δυσκολίες ως προς την επιλεξιμότητα.
Το γεγονός, για να συνδέσω και τις δυο ερωτήσεις σας, ότι αυξάνουμε το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων το οποίο ακριβώς δεν έχει αυτούς τους περιορισμούς που έχουν τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα ως προς την επιλεξιμότητα των παρεμβάσεων, μας δίνει τη δυνατότητα από εκεί να υλοποιήσουμε παρεμβάσεις οι οποίες δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν για κανονιστικούς λόγους από τα συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα.
Αυτός είναι κι ένας βασικός λόγος που επιμένουμε και εστιάζουμε στην ανάγκη ενίσχυσης του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων γιατί έχουμε πολύ μεγαλύτερους βαθμούς ελευθερίας από εκεί να υλοποιήσουμε τέτοιου τύπου παρεμβάσεις. Αυτό για μας είναι πάρα πολύ σημαντικό.
Τώρα, επειδή και η δεύτερη ερώτηση είναι πολύ καίρια και έχετε δίκιο που την θέτετε, τι γίνεται με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και πως οι Δήμοι αξιοποιούν αυτές τις δυνατότητες. Αυτή τη στιγμή με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ανοίγω εδώ μια παρένθεση, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο για το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων υπάρχει από το 1955 χωρίς τροποποιήσεις. Αυτό ακριβώς δείχνει το πώς όλες αυτές οι δεκαετίες προφανώς με τις ανάγκες να μην έχουν καμία σχέση με την πραγματικότητα την οικονομική και την κοινωνική με το 1955 ακόμη εξακολουθεί να λειτουργεί αυτό το πλαίσιο και γι' αυτό βασική μας προτεραιότητα στις αρχές -και το ανακοινώνουμε κι εδώ τώρα- του 2018 είναι να φέρουμε μια συνολική θεσμική αναμόρφωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, έτσι ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις σημερινές ανάγκες.  Αυτό θα γίνει με ειδικό νομοσχέδιο το οποίο θα κατατεθεί στη Βουλή στις αρχές του 2018.
Αυτή τη στιγμή έχουμε δυο δυνατότητες: είτε μέσω των Περιφερειών να χρηματοδοτήσουμε από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων τους Δήμους της χώρας, είτε μέσω του Υπουργείου Εσωτερικών το οποίο αξιοποιεί σημαντικά κονδύλια σε αυτή την κατεύθυνση.
Εκεί απαιτείται η συνεργασία όλων, για να μπορέσουν να ιεραρχηθούν οι ανάγκες και να υλοποιηθούν τα έργα τα οποία πραγματικά έχουν ανάγκη οι Δήμοι. Νομίζω ότι το επίπεδο συνεργασίας το οποίο έχουμε επιτύχει το τελευταίο διάστημα προφανώς με το Υπουργείο Εσωτερικών, αλλά και με τις Περιφέρειες της χώρας, μας δίνει αυτή τη δυνατότητα έτσι ώστε οι παρεμβάσεις αυτές από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προς τους Δήμους να ανταποκρίνονται στις δικές τους ανάγκες.
Αλλά επαναλαμβάνω επειδή ακριβώς θέλουμε να διευρύνουμε αυτές τις δυνατότητες θα αναμορφώσουμε το θεσμικό πλαίσιο του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ακριβώς στην κατεύθυνση της δυνατότητας απ' ευθείας ενίσχυσης των Δήμων από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και όχι μόνο μέσω των Περιφερειών.

Η. ΒΙΣΚΑΔΟΥΡΑΚΗ («ΑΥΓΗ»): Δώστε μας μια διευκρίνιση, είπατε ότι ο δανεισμός για το ειδικό πρόγραμμα για τους Δήμους θα καλυφθεί από το ΠΔΕ. Σωστά; Και  θα φτάσει στα 2 δις σε μια πενταετία είπατε. Άρα φτιάχνετε έναν σχεδιασμό που οι πόροι του ΠΔΕ θα είναι πολλαπλάσια αυξημένοι  σε σχέση με το σήμερα, έτσι δεν είναι;

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Όχι, να το διευκρινίσω: Το συγκεκριμένο Πρόγραμμα, όπως και όλα τα Προγράμματα τα οποία υλοποιούμε με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ξεκινούν από έναν αρχικό προϋπολογισμό. Ο προϋπολογισμός αυτός είναι της τάξης των 500 εκατομμυρίων ευρώ. Σταδιακά και βάσει της ζήτησης η οποία θα προκύψει από τους ίδιους τους δικαιούχους, από τους ίδιους τους φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ο προϋπολογισμός αυτός αυξάνεται. Έτσι λειτουργούν αυτά τα Προγράμματα με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Και ο στόχος και ο σχεδιασμός που υπάρχει και η δέσμευση αν θέλετε σχετικών κονδυλίων από τη μεριά μας και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προβλέπει ένα πρόγραμμα το οποίο θα καταλήξει σε βάθος πενταετίας ν’ αξιοποιήσει συνολικά 2 δις ευρώ. Το γεγονός ότι έχουμε ήδη αυξήσει το εθνικό σκέλος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων όπως σας είπα  πριν, στο 1 δις και θα φτάσει στο 1,5 δις το 2019 ακριβώς μας δίνει αυτή τη δυνατότητα να έχουμε περισσότερους πόρους οι οποίοι θα μπορέσουν να κατευθυνθούν σε τέτοιου τύπου Προγράμματα.
Για να μη μπερδευόμαστε, ο προϋπολογισμός του εθνικού σκέλους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων στον οποίο αναφέρομαι, το 1 δις δηλαδή, είναι ετήσιος προϋπολογισμός, το Πρόγραμμα των 2 δις με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων είναι ένα Πρόγραμμα σε βάθος 5ετίας. Για να μην υπάρχει σύγχυση μεταξύ των δύο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η κάλυψη του δανεισμού πώς θα γίνεται;

Π. ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ: Να διευκρινίσουμε κάτι: Μιλάμε για ένα πρόγραμμα το οποίο παντρεύει χρήματα από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ο δανεισμός αφορά το σκέλος των χρημάτων που έρχονται από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.  Αυτό όμως το κομμάτι δε θα επιβαρύνει ως προς την αποπληρωμή του τους Δήμους αλλά θα γίνεται στο βάθος χρόνου από τους πόρους του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Και γι’ αυτό ακριβώς, επειδή υπάρχει αυτός ο τρόπος  αποπληρωμής, δεν αθροίζεται και δεν εντάσσεται στους υφιστάμενους περιορισμούς που έχουν οι Δήμοι σε σχέση με τα όρια δανειοδότησής τους και τη σχέση τους με τα έσοδά τους.

Ν. ΛΕΥΚΟΦΡΥΔΗ («ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΩΝ»): Θέλετε να μας πείτε λίγα περισσότερα για τις δράσεις που θα κάνετε στον τομέα της Υγείας; Γιατί είναι ένας πολύπαθος τομέας. Πώς θ’ αντιμετωπισθεί, μόνο με Κέντρα Υγείας; Επίσης, εξετάζεται αυτό, να καταφέρουν οι Δήμοι να έχουν ισοσκελισμένους;  Προϋπολογισμούς;
Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Κατ' αρχήν δεν αναφερθήκαμε για δράσεις στα ζητήματα υγείας. Αλλά ούτως ή άλλως οι Δήμοι οφείλουν να έχουν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς. Αυτό είναι μια πραγματικότητα εδώ και πάρα  πολλά χρόνια, την οποία την τηρούμε με απόλυτη ευλάβεια. Υπάρχει μια άμεση  επικοινωνία κατά τη φάση κατάρτισης των προϋπολογισμών των Δήμων με τις Υπηρεσίες του Υπουργείου Εσωτερικών, έτσι ώστε να μπορούμε μ’ έναν ασφαλή τρόπο ο οποίος τελικά είναι επ’ ωφελεία των Δήμων, να καταρτίζονται οι προϋπολογισμοί.
Και τώρα  με αφορμή αυτό που είπατε, παρ’ όλο ότι δεν έχει θιγεί μέχρι  τώρα από καμιά ερώτηση, αλλά έχει τεθεί ως στοιχείο ερωτήματος κριτικής από διάφορες αυτοδιοικητικές  πλευρές και σχετίζεται με τον προϋπολογισμό, ασκείται μια κριτική που λέει: Μα καλά, γιατί προβλέπεται μέσα στο φετινό προϋπολογισμό ένα πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5%;
Θέλω να πω ότι η Αυτοδιοίκηση έχει κατοχυρωμένη τη συνταγματική της αυτοτέλεια. Αυτό το πρωτογενές πλεόνασμα που είναι μια εκτίμηση την οποία πρέπει να την αποτυπώνουμε μέσα από τον προϋπολογισμό και διαμορφώνει την εικόνα της γενικής κυβέρνησης, δεν το οφείλει, δεν πρέπει να το καταβάλλει κάπου η Αυτοδιοίκηση, είναι μια εκτίμηση ότι θα προέλθει με βάση τα έσοδα και τις δαπάνες της, η οποία έρχεται να προστεθεί στη γενικότερη εικόνα των οικονομικών της χώρας.
Το λέω αυτό διότι κάποιοι ασκήσανε μια κριτική, «μα τί λέτε, γιατί υποχρεώνετε την Αυτοδιοίκηση;». Δε θα το καταβάλλει πουθενά αυτό η Αυτοδιοίκηση, θα το έχει για τον εαυτό της.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: (Ερώτηση εκτός μικροφώνου)

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ:  Προκύπτει με βάση τις δαπάνες και τα έσοδα. Δεν υπάρχει μηχανισμός ελέγχου, δεν είναι ένας εποπτευόμενος φορέας  του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Υπάρχει η συνταγματική αυτοτέλεια των Δήμων, απλώς υπάρχουν κάποιοι κανόνες στην κατάρτιση των προϋπολογισμών, αυτοί έχουν οδηγήσει στο νοικοκύρεμα των Δήμων, είναι μια πραγματικότητα, καμιά φορά ή μάλλον πολλές φορές, με μια υπερβολή τα τελευταία χρόνια των μνημονίων και γι’ αυτό θα πρέπει να δούμε και πώς θα δώσουμε περιθώρια πια αν θέλουμε να παίξουν ένα ρόλο  πιο σημαντικό στην υπόθεση της παραγωγικής ανασυγκρότησης και της ανάπτυξης οι Δήμοι, να έχουν και περισσότερα εργαλεία. Αλλά είναι μια συζήτηση την οποία την έχουμε μπροστά μας και θα την κάνουμε και κάτω από καλύτερες συνθήκες.

Ε. ΣΑΛΤΟΥ («ΤΑ ΝΕΑ»): Ήθελα να ρωτήσω ποια είναι η διαδικασία που θ’ ακολουθηθεί. Δηλαδή όσοι Δήμοι κάνουν  αίτηση θα κάνουν χρήση των χρηματοδοτικών εργαλείων, θα υπάρχει κάποια Επιτροπή που θα  έχει κάποια κριτήρια για να επιλεγούν;

Α. ΧΑΡΙΤΣΗΣ: Το «όσοι Δήμοι», προφανώς με κάποιες  προϋποθέσεις. Θα υποβάλλουν  κάποιες  προτάσεις, θα δούμε ποιες μελέτες πληρούν το κριτήριο της ωριμότητας, θεωρώ όμως  ότι σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία που  επιλέγουμε, της απεύθυνσης των ΟΤΑ  Α’ βαθμού απευθείας στο Υπουργείο Εσωτερικών, θα είναι πιο γρήγορη.
Θα σας πω εδώ πέρα παρεμπιπτόντως και το εξής: Εμείς χειριστήκαμε αυτή τη χρονιά το λογαριασμό που αφορά τις αποζημιώσεις της θεομηνίας και για τη λειψυδρία. Κι ενώ ο αρχικός προϋπολογισμός ήταν ένα ποσό της τάξης των 7 εκατομμυρίων αρχικά, φτάσαμε να ξεπεράσουμε τα 30. Αυτό δείχνει και την αποτελεσματικότητα αυτού του εργαλείου, με κάποιες προϋποθέσεις προφανώς στοχευμένα, σε πολύ κρίσιμους τομείς οι οποίοι πραγματικά ανακούφισαν, πάντοτε μέσα στο πλαίσιο αυτών των λογαριασμών, τους ίδιους τους Δήμους. Λειτούργησε καλά δηλαδή αυτή η εμπειρία σε αυτό το πεδίο.

Π. ΣΚΟΥΡΛΕΤΗΣ: Συγνώμη, να συμπληρώσω μια κουβέντα στην ερώτησή σας, ένα γενικότερο σχόλιο, όχι μόνο για το συγκεκριμένο  εργαλείο το οποίο παρουσιάσαμε σήμερα αλλά συνολικά για τις Παρεμβάσεις και από το ΕΣΠΑ αλλά και απ’ όλα τ’ άλλα εργαλεία τα οποία αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.
Κοιτάξτε, ο στόχος είναι, γι’ αυτό ακριβώς χρησιμοποιούμε  αν θέλετε και όλη αυτή τη βεντάλια των χρηματοδοτικών εργαλείων, είναι η όσο το δυνατόν πιο ισότιμη  συμμετοχή των Δήμων σε αυτή την  προσπάθεια χρηματοδότησής τους. Γιατί, κακά τα ψέματα, υπάρχουν πολύ μεγάλες ανισορροπίες και ανισομέρειες μεταξύ κεντρικών, μεγάλων πληθυσμιακά Δήμων και Δήμων απομακρυσμένων, Δήμων σε περιοχές της χώρας οι οποίες έχουν πάρα πολλά προβλήματα.
Με αυτή την έννοια λοιπόν, βασικό κριτήριο επιλογής των έργων απ’ όλες αυτές τις χρηματοδοτικές πηγές, είναι ακριβώς η στρατηγική σημασία των έργων και η σκοπιμότητα αυτών των έργων. Δεν είναι μοναδικό στοιχείο αξιολόγησης ο βαθμός ωριμότητας, μπορούμε να βοηθήσουμε και στην ωρίμανση των προτάσεων. Βασικό στοιχείο είναι πόσο χρήσιμα είναι αυτά τα έργα για τις τοπικές κοινωνίες και μ’ αυτό το κριτήριο  αξιοποιούνται και όλοι οι διαθέσιμοι πόροι.

Τετάρτη, 22 Νοεμβρίου 2017

Ορεινός τουρισμός στην Ελλάδα και δυνατότητες επέκτασης της τουριστικής περιόδου



Περίληψη

Από την αρχαιότητα τα βουνά αποτελούσαν για τον άνθρωπο τόπο μυστηρίου και κατοικία θεών. Ακόμα και σήμερα το δυσπρόσιτο του χαρακτήρα τους, το κλίμα, ο καθαρός αέρας, η ιδιαίτερη χλωρίδα και πανίδα, η μοναδική γεωμορφολογία, οι υδάτινοι πόροι, η μοναδική αισθητική, και το ιδιαίτερο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον, αλλά και η ιστορία και η μυθολογία που τα περιβάλλει τα έχουν μετατρέψει σε ελκτικούς τουριστικούς προορισμούς. Οι επισκέπτες των ορεινών περιοχών αναζητούν την επαφή τόσο με το ορεινό φυσικό περιβάλλον όσο και με το κοινωνικό περιβάλλον, αλλά παράλληλα ικανοποιούν και τις ανάγκες «απόδρασης» από την καθημερινότητα. Επίσης, ικανοποιούν κοινωνικές ανάγκες και ανάγκες μάθησης. Η Ελλάδα ως ορεινή χώρα διαθέτει ενδιαφέροντα βουνά, πλούσια σε βλάστηση και υδάτινους πόρους και με σημαντική μυθολογική και ιστορική κληρονομιά. Ως τουριστικοί όμως προορισμοί λειτουργούν εποχιακά και δεν κατορθώνουν να προσελκύσουν μεγάλο αριθμό επισκεπτών τους θερινούς μήνες, καθώς η Ελλάδα έχει ταυτισθεί κυρίως με το τρίπτυχο ήλιος, θάλασσα, παραλία. Με σκοπό τη διερεύνηση των κινήτρων των επισκεπτών κέντρων ορεινού τουρισμού στην Ελλάδα διερευνήθηκε ποσοτική έρευνα με τη διανομή δομημένου ερωτηματολογίου. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε, από 27/10/2016-27/12/2016, μέσω διαδικτύου και το ερωτηματολόγιο απαντήθηκε από 1.127 άτομα. Από την έρευνα προκύπτει με σαφήνεια ότι τα κέντρα ορεινού τουρισμού καλούνται να παρέχουν και πολλές άλλες δραστηριότητες και υπηρεσίες πέραν από τις αθλητικές χιονοδρομικές. Υπάρχει η δυνατότητα να επεκτείνουν τη λειτουργία τους πέρα από τη χειμερινή και στη θερινή περίοδο, με σημαντικά οφέλη για την οικονομία των ορεινών περιοχών. Λέξεις κλειδιά: ορεινός τουρισμός, Κέντρα Ορεινού Τουρισμού, Χιονοδρομικά Κέντρα

1. Ορεινός τουρισμός

Τα βουνά καταλαμβάνουν περίπου το 27% της επιφάνειας της γης και σ’ αυτά κατοικεί το 22% του πληθυσμού της γης (WMF, 2016). Από την αρχαιότητα στην Ελλάδα τα βουνά, λόγω του μυστηρίου που τα περιέβαλε, του δυσπρόσιτου του χαρακτήρα τους και της μοναδικής αισθητικής τους, εθεωρείτο ότι αποτελούσαν την κατοικία θεών. Χαρακτηριστικά, στην ελληνική μυθολογία ο Όλυμπος ήταν ο τόπος όπου έλαβαν τη μορφή τους οι θεοί. Σύμφωνα με τον Όμηρο η γη θεωρείτο ως ένας μεγάλος δίσκος, ο οποίος περιβρεχόταν από τον μεγάλο ποταμό, τον «Ωκεανό». Στη μέση της γης βρισκόταν η Ελλάδα και στο κέντρο της το βουνό των θεών, ο Όλυμπος, του οποίου οι ψηλές κορυφές εισέδυαν στον ουρανό, έτσι ο Όλυμπος γινόταν ο ίδιος ο Ουρανός (Μπούμπας, 2000). Στην ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου κατοικούσε ο βασιλιάς των θεών, ο Δίας και στις άλλες κορυφές οι άλλοι θεοί. Στις ανατολικές παρυφές του Ολύμπου, στην Πιερία, σύμφωνα με τη μυθολογία, κατοικούσαν οι εννέα Μούσες, οι προστάτιδες των Καλών Τεχνών, που ήσαν κόρες του Δία και της Τιτάνιδας Μνημοσύνης. Σε άλλα βουνά-κατοικίες των θεών, οι αρχαίοι Έλληνες έκτισαν ιερά (π.χ. σύμφωνα με το Ραγκαβή στον Ταϋγετο υπήρχε ιερό του Απόλλωνα). Όμως και σε όλο τον κόσμο τα βουνά θεωρούνται ιερά. Το Αραράτ θεωρείται ιερό καθώς σε αυτό στάθηκε η κιβωτός του Νώε. Το όρος Σινά έχει συνδεθεί με τη λήψη των δέκα εντολών από το Μωϋσή. Στο Πακιστάν το Κ2 (8.611 μ) αποκαλείται και βουνό του Δία. Ήταν σύμφωνα με την παράδοση το βουνό της γνώσης και το ησυχαστήριο των θεών, που κανείς δεν το πλησίαζε για να μην ενοχλήσει τους θεούς. Στο Θιβέτ, στα Ιμαλάια υπάρχει το όρος Kailash (6.714 μ), που ονομάζεται και βουνό του Απόλλωνα. Το όρος θεωρείται σύμβολο για τέσσερις διαφορετικές θρησκείες. Ακόμα και σήμερα το όρος Φούτζι λειτουργεί στην Ιαπωνία ως θρησκευτικό σύμβολο καθώς η ορεινή μορφολογία της χώρας ασκεί μεγάλη επίδραση στη θρησκευτική ζωή των κατοίκων (Μοίρα, 2009:56). Οι ορεινές περιοχές διεγείρουν τη φαντασία και τις αισθήσεις, ενισχύουν την πνευματική διαύγεια και προσδίδουν δυναμική διάσταση στις ανθρώπινες ικανότητες. Σήμερα, τα βουνά, με το δυσπρόσιτο της φύσης τους, το ιδιαίτερο κλίμα, τον καθαρό αέρα, την ιδιαίτερη χλωρίδα και πανίδα, την μοναδική γεωλογία, τους υδάτινους πόρους και τη βλάστηση τη μοναδική αισθητική, το ιδιαίτερο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον, την ιστορία και τη μυθολογία τους έχουν μετατραπεί σε ελκτικούς πόρους και διαμορφώνονται σε σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς. Σύμφωνα με μελέτη του UNEP (Charters & Saxon, 2007:11), οι ορεινές περιοχές ως τουριστικοί προορισμοί, έρχονται δεύτερες σε ελκυστικότητα μετά τις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, προσελκύοντας το 15-20% του παγκόσμιου τουρισμού (Mountain Agenda, 1999). Διαμορφώνεται έτσι μια ειδική μορφή τουρισμού που ονομάζεται «ορεινός τουρισμός». Παρά το ενδιαφέρον για τις ορεινές περιοχές είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι δεν υπάρχει στη βιβλιογραφία ένας γενικά αποδεκτός ορισμός του ορεινού τουρισμού. Για παράδειγμα στη μελέτη του UNEP για τον ορεινό τουρισμό, αναφέρονται μόνο οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στις ορεινές περιοχές χωρίς όμως να προσδιορίζονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της μορφής του τουρισμού. Επίσης, στη μελέτη αυτή επισημαίνεται η αδυναμία προσδιορισμού της έννοιας του βουνού λόγω της ποικιλομορφίας των ορεινών όγκων. Παρ’ όλα αυτά όμως προβαίνει στην ακόλουθη διατύπωση «Σε πολύ γενικούς όρους ένα βουνό συνήθως περιλαμβάνει μια ορεινή, υποαλπική και αλπική ζώνη. Κάθε ζώνη τείνει να περιέχει μια μοναδική ποικιλία φυτικών και ζωικών ειδών, πολλά από τα οποία μπορεί να είναι ενδημικά σε μια συγκεκριμένη τοποθεσία» (UNEP, 2007:7). 

Στην Εγκυκλοπαίδεια του Τουρισμού που εκδόθηκε το 2003 (Jafari, 2003) δεν υπήρχε ο όρος «ορεινός τουρισμός». Όμως, στη νεώτερη έκδοση του 2016, αναφέρεται ο όρος «ορεινός τουρισμός/mountain tourism» και περιγράφεται το περιβάλλον των ορεινών περιοχών χωρίς όμως και πάλι να καθορίζεται με σαφήνεια η έννοια του ορεινού τουρισμού (Cousquer, 2016). Επίσης, γίνεται χρήση του όρου «αλπικός τουρισμός/alpine tourism» (Weiermair and Bayer, 2016) με αναφορά στις αθλητικές-τουριστικές δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα στις Άλπεις (π.χ. σκι, πεζοπορία). Επιπρόσθετα χρησιμοποιείται και ο όρος «τουρισμός χιονοδρομίας/skiing tourism» (Hull, 2016) που εντάσσεται στον αθλητικό τουρισμό και ορίζεται ως το ταξίδι με σκοπό τη συμμετοχή σε δραστηριότητα στο χιόνι με τη χρήση χιονοπέδιλων. Τη σπουδαιότητα του ορεινού τουρισμού αντελήφθη ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμού ο οποίος από το 1998, σε συνεργασία με την Ανδόρρα, οργανώνει το Παγκόσμιο Συνέδριο Ορεινού και Χιονοδρομικού Τουρισμού (World Congress on Snow and Mountain Tourism). Στην πραγματικότητα πρόκειται για ορεινό τουρισμό, όπου οι τουρίστες επιδίδονται σε δραστηριότητες που έχουν σχέση με το βουνό δηλ. χιονοδρομίες, ορειβασία, αναρρίχηση, πεζοπορία, ορεινή ποδηλασία, κ.λπ. και λαμβάνουν χώρα τόσο κατά τη χειμερινή όσο και κατά τη θερινή περίοδο. 

Επίσης, επισημαίνονται οι πολλαπλές διαστάσεις του ορισμού του ορεινού τουρισμού καθώς συχνά τα όρια εμπλέκονται με τον αθλητικό τουρισμό ή τον τουρισμό υγείας, στο μέτρο που αφορούν διατήρηση της υγείας και ευεξίας (π.χ. πεζοπορία στο βουνό, παραμονή σε κέντρα ευεξίας κ.λπ.). Το ενδιαφέρον για τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται στους ορεινούς όγκους, λόγω της αύξησης της τουριστικής κίνησης, τόσο από εθνικούς όσο και από διεθνείς φορείς, παρουσιάζει αυξητική τάση (Godde, Price and Zimmermann, 2000). Στην Agenda 21 (Rio Earth Summit, 1992; UNCED, 1992:104) και ειδικά στο κεφάλαιο 13 με τίτλο «Διαχείριση ευάλωτων οικοσυστημάτων, Βιώσιμη διαχείριση βουνών» παροτρύνονται οι κυβερνήσεις, σε συνεργασία με τους συναφείς διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, να προβούν σε διαφοροποίηση της οικονομίας των ορεινών περιοχών. Επισημαίνεται μεταξύ άλλων, η δημιουργία και η ενίσχυση του τουρισμού, σύμφωνα με την ολοκληρωμένη διαχείριση των ορεινών περιοχών. Ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού παρουσιάζει η συνδιάσκεψη του 1995 που οδήγησε στην δημιουργία του Forum για τα Βουνά (Mountain Forum). Το σχέδιο δράσης, που είναι γνωστό ως «Ατζέντα για το βουνό» είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας που αναπτύχθηκε μεταξύ ηγετών και εκπροσώπων ΜΚΟ από 40 χώρες και έδωσε προτεραιότητα στο ζήτημα της βιωσιμότητας των ορεινών περιοχών (WMF, 2016). Σε μια προσπάθεια να δοθεί έμφαση στην βιώσιμη ανάπτυξη των ορεινών περιοχών, το 2002 ανακηρύχθηκε ως Διεθνές Έτος Βουνών/International Year of Mountains. (FAO, 2002). Το ίδιο έτος ανακηρύχθηκε και ως Διεθνές Έτος Οικοτουρισμού/International Year of Ecotourism.

2. Τα κίνητρα των επισκεπτών ορεινών περιοχών

Τα κίνητρα που ωθούν τον άνθρωπο στην πραγματοποίηση ενός ταξιδιού είναι πολύ σημαντικά καθώς επιδρούν στη λήψη της απόφασης για την επιλογή του προορισμού. (Crompton and McKay, 1997). Σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, τα άτομα καθοδηγούνται από κοινωνικά και ψυχολογικά κίνητρα για τη λήψη ταξιδιωτικών αποφάσεων (Sirakaya and Woodside, 2005). Επιπρόσθετα, τα τουριστικά κίνητρα διαφοροποιούνται ανάλογα με τον τύπο και τον τόπο του προορισμού (Andreu et al., 2005:3). Το φυσικό περιβάλλον, το κλίμα, οι υποδομές και οι τουριστικές ευκολίες αποτελούν βασικά στοιχεία της ελκυστικότητας ενός προορισμού (Gearing, Swart & Var, 1974). Σύμφωνα με τους Sirakaya, McLellan, & Uysal, (1996:60-61) οι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή του προορισμού είναι φυσικοί (τοπίο, κλίμα, θάλασσα/ακτές, υποδομές, υπερδομές), κοινωνικοί-ψυχολογικοί (συμπεριφορά ντόπιων, πολιτιστικές εκδηλώσεις, νυχτερινή ζωή και ευκαιρίες διασκέδασης, καινοτομία προορισμού, προσβασιμότητα, φαγητό, κ.λπ.) και εξωγενείς (π.χ. πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, τρομοκρατία, επιδημίες κ.λπ.). Επίσης, οι συγγραφείς θεωρούν ότι καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του προορισμού ασκεί το κόστος και ο διαθέσιμος χρόνος. Άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν την επιλογή του προορισμού είναι η αναζήτηση της περιπέτειας με την έννοια της αναζήτησης ασυνήθιστων και εξωτικών προορισμών, της απόκτησης νέων εμπειριών και της απόλαυσης του μοναδικού περιβάλλοντος αλλά και της δοκιμασίας των ικανοτήτων (Tran and Ralston, 2006 cited in Fyall, et al (2009: 2-8). 

Στους φυσικούς ελκτικούς πόρους ιδιαίτερη θέση κατέχει το ορεινό τοπίο καθώς το φυσικό κάλλος και η άγρια φύση του παρέχουν τη δυνατότητα ανάπτυξης διαφόρων ανθρώπινων δραστηριοτήτων αναψυχής, τόσο στη χειμερινή, όσο και στη θερινή περίοδο. Η πληθώρα των δραστηριοτήτων αναψυχής στους ορεινούς όγκους, προσελκύει τουριστικές ροές σε τέτοιο βαθμό, ώστε να γίνεται λόγος για ορεινό τουρισμό. Ο ορεινός τουρισμός θεωρείται ως εναλλακτική μορφή τουρισμού, ως δραστηριότητα μέσω της οποίας οι άνθρωποι επιδιώκουν να ικανοποιήσουν νέες ανάγκες που συνδέονται με την επαφή με το φυσικό περιβάλλον, την γνωριμία με τον τοπικό πληθυσμό και πολιτισμό αλλά και την ενίσχυση του κοινωνικού γοήτρου. Σύμφωνα με τους Smith & Eadington (1995) οι ορεινοί τουρίστες επιδιώκουν την επαφή τόσο με το ορεινό φυσικό περιβάλλον όσο και με το κοινωνικό περιβάλλον, εννοώντας τη γνωριμία με τον τρόπο ζωής των ορεινών κοινοτήτων. Οι δραστηριότητες αναψυχής που λαμβάνουν χώρα σε ορεινές περιοχές ικανοποιούν τις ανάγκες «απόδρασης» από την καθημερινότητα, προσφέροντας ενθουσιασμό, περιπέτεια και έκρηξη αδρεναλίνης. Επιπρόσθετα, οι ορεινές περιοχές ικανοποιούν κοινωνικές ανάγκες και ανάγκες μάθησης. Έτσι, σύμφωνα με τους Baloglu and McCleary (1999) τα κίνητρα που οδηγούν τους τουρίστες στις ορεινές περιοχές είναι η γνωριμία με διαφορετικούς ανθρώπους και πολιτισμούς και ένα άλλο τρόπο ζωής. Το κίνητρο καθίσταται περισσότερο έντονο όσο πιο έντονες είναι οι διαφορές μεταξύ τουριστών και ντόπιων. Καθώς οι τουρίστες αναζητούν το αυθεντικό, οι ορεινές περιοχές προσφέρουν σε πολλές περιπτώσεις τη γνωριμία με ένα πολιτισμό και τρόπο ζωής τελείως διαφορετικό από αυτό της καθημερινής ζωής τους. Επίσης, οι ορεινές περιοχές προσφέρουν γνώσεις και αυθεντικές κοινωνικές σχέσεις (McCool, 2002). Τέλος, ένα ακόμα κίνητρο επίσκεψης σε ορεινές περιοχές είναι το κύρος που προσδίδει στον επισκέπτη. Συχνά η επίσκεψη σε ορεινές περιοχές με δυσκολία πρόσβασης ενισχύει το κοινωνικό γόητρο του επισκέπτη, αυξάνει την κοινωνική αναγνώριση και συχνά θεωρείται ως τρόπος αυτοπραγμάτωσης.

3. Ο ορεινός τουρισμός στην Ελλάδα

Η Ελλάδα χαρακτηρίζεται ως ορεινή χώρα καθώς το μεγαλύτερο μέρος της (70%) είναι ορεινό. Η οροσειρά της Πίνδου, τα Άγραφα, ο Τυμφρηστός, το Παναιτωλικό, η Οίτη, τα Βαρδούσια, ο Παρνασσός, η Γκιόνα στην Κεντρική και στη Βόρεια Ελλάδα όπως και το Παναχαϊκό, ο Ερύμανθος, τα Αροάνια Όρη, η Κυλλήνη, το Μαίναλο, ο Πάρνωνας και ο Ταΰγετος στην Πελοπόννησο, διασχίζουν τη χώρα από ΒΒΔ προς ΝΝΑ και τη χωρίζουν σε δύο περιοχές που διακρίνονται κλιματικά και φυτογεωγραφικά.

Επίσης οι ορεινοί όγκοι στην Ανατολική ηπειρωτική Ελλάδα (Βέρμιο, Πιέρια, Όλυμπος, Όσσα, Μαυροβούνιο, Πήλιο) έχουν κατεύθυνση από βορρά προς νότο. Στις οροσειρές αυτές, οι ανατολικές πλαγιές είναι πλουσιότερες σε βλάστηση επειδή δέχονται περισσότερες βροχές. Οι ορεινοί όγκοι στη βόρεια Ελλάδα (Βόρας, Τζένα, Πάϊκο, Μπέλες, Άγκιστρο, Φαλακρό όρος, Ροδόπη) εκτείνονται από τα δυτικά προς τα ανατολικά και προστατεύουν τις περιοχές από τους ψυχρούς βόρειους ανέμους (Μοίρα, 2005:18-19). Η ελληνική χλωρίδα αποτελείται από μεσογειακά, μεσευρωπαϊκά και ιρανοκασπικά στοιχεία. Τα είδη των φυτών που έχουν καταγραφεί ξεπερνούν τα 6.000 και τα ενδημικά είδη, σε σχέση με το μέγεθος της χώρας, είναι πολλά, εξαιτίας του ψηλού βαθμού απομόνωσης των πολυάριθμων βουνών και νησιών. Η πανίδα της χώρας αποτελείται από πλούσιο μίγμα ευρωπαϊκών, ασιατικών και αφρικανικών ειδών (ΕΚΒΥ, 2017). Σήμερα, στους ορεινούς όγκους της χώρας λειτουργούν 20 χιονοδρομικά κέντρα, σε υψόμετρο από 1.400 έως 2.400 μ. Τα χιονοδρομικά κέντρα λειτουργούν ως εγκαταστάσεις ειδικής τουριστικής υποδομής (Μυλωνόπουλος, 2016: 247-259) χαρακτηρίζονται από την εποχική λειτουργία τους καθώς λειτουργούν μόνο τη χειμερινή περίοδο και εξυπηρετούν αθλήματα και δραστηριότητες χειμερινού κυρίως τουρισμού. (ΠΙΝΑΚΑΣ 1.). Ειδικότερα, οι χιονοδρομικές πίστες με μήκος που ανέρχεται σε 181 χλμ. περίπου εξυπηρετούνται από 106 τουριστικούς αναβατήρες (από τους οποίους οι 30 είναι εναέριοι), με μεταφορική ικανότητα πάνω από 74.000 άτομα ανά ώρα. Τα εισιτήρια στα Χιονοδρομικά Κέντρα της Ελλάδας υπερβαίνουν τις 400 χιλιάδες ετησίως. Η διαχείριση τους ανήκει κυρίως σε κρατικούς φορείς (δήμο, περιφέρεια, εταιρεία του Δημοσίου ή τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο).

4. Σκοπός της έρευνας

Mε σκοπό τη διερεύνηση των χαρακτηριστικών και των κινήτρων των ελλήνων που επισκέπτονται του ορεινούς όγκους της χώρας, πραγματοποιήθηκε έρευνα με τη διανομή δομημένου ερωτηματολογίου. Το ερωτηματολόγιο δημιουργήθηκε σε σχετική εφαρμογή (Googleform) και αναρτήθηκε στο διαδίκτυο για χρονικό διάστημα δύο μηνών, από 27/10/2016 έως 27/12/2016, https://docs.google.com / forms/d/e/1FAIpQLScsSCl9gqurq7OF56eRvj8xwIh50fuJ2QekVocxaP0JLQhGw/ viewform. Επίσης, προωθήθηκε σε διάφορους σχετικούς ιστότοπους όπως www.meteo.gr , www.snowclub.gr , www.snowreport.gr καθώς και σε όλους τους ορειβατικούς συλλόγους, σε όλους τους επαγγελματίες οδηγούς βουνού (Σ.Ε.Ο.Β.) και στις διοικήσεις των Κέντρων Ορεινού Τουρισμού της Ελλάδας. Το ερωτηματολόγιο περιελάμβανε 144 ερωτήσεις κυρίως κλειστού τύπου, που ταξινομούνται στις εξής ενότητες: α) σχέση των επισκεπτών με το βουνό, β) σχέση των επισκεπτών με το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία, γ) σχέση των επισκεπτών με το βουνό κατά τη χειμερινή περίοδο και τη σχέση τους με τα ελληνικά Χιονοδρομικά Κέντρα (Χ.Κ), δ) σχέση των επισκεπτών με συγκεκριμένο ορεινό προορισμό / Χιονοδρομικό Κέντρο. Ο αριθμός των ερωτηματολογίων που συμπληρώθηκαν από όλη την Ελλάδα ανήλθε στα 1.127, δημιουργώντας ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα με αξιόπιστα αποτελέσματα, όπως προκύπτει από την factor analysis που εφαρμόσθηκε στις ερωτήσεις από 13-34 σχετικά με τον βαθμό ικανοποίησης.

4.1.Αποτελέσματα της έρευνας Όσον αφορά το φύλο, το 78,6% των ερωτηθέντων ήταν άνδρες (886 άτομα) και το 20% ήταν γυναίκες (225 άτομα). Προφανώς το ποσοστό αυτό δεν υποδηλώνει τον μικρό αριθμό των γυναικών που εσπισκέπτονται ορεινούς προορισμούς αλλά μάλλον ότι οι άνδρες ενδιαφέρθηκαν πιο πολύ σε σχέση με τις γυναίκες να απαντήσουν στην έρευνα για την επίσκεψη σε ορεινούς προορισμούς. Παρατηρείται συνεχής αύξηση της συμμετοχής γυναικών στις ορεινές δραστηριότητες, που έπαψαν πλέον να θεωρούνται προνόμιο των ανδρών και να εξαλείφεται η στερεοτυπική άποψη του «αγοροκόριτσου» για τις γυναίκες που ασχολούνται με ορειβασία, χιονοδρομία, αναρρίχηση και λοιπές ορεινές δραστηριότητες. Όσον αφορά την ηλικία των ερωτηθέντων, η έρευνα έδειξε ότι οι ηλικίες από 35-55 ετών (33%+29%=62%) αποτελούν τους κυρίως ενδιαφερόμενους για δραστηριότητες σε κέντρα ορεινού τουρισμού (Πίνακας 1.). Σύμφωνα με την έρευνα το μεγαλύτερο ποσοστό ανήκε στην ηλικιακή ομάδα των 35-44 ετών δηλ. 369 άτομα (33%), και ακολουθεί η ηλικιακή ομάδα 45-64 ετών 324 (29%). Σημαντική όμως είναι και η συμμετοχή ατόμων ηλικίας 25-34 ετών δηλ. 206 άτομα (18%). Όσον αφορά την οικογενειακή κατάσταση, το 59% (669 άτομα) των επισκεπτών είναι έγγαμοι και το 28% (316 άτομα) δήλωσε ότι έχει δύο παιδιά. Οι συμμετέχοντες σε ποσοστό 44% (501 άτομα) είναι απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης και σε ποσοστό 29% (329 άτομα) δήλωσαν κάτοχοι μεταπτυχιακού ή διδακτορικού. Όσον αφορά το εισόδημα των επισκεπτών, το 34% (385 άτομα) δήλωσε ετήσιο ατομικό εισόδημα ύψους 10.001-20.000 ευρώ, το 21% (237 άτομα) έως 10.000 ευρώ και 18% (199 άτομα) μεταξύ 20.001-30.000 ευρώ. (ΠΙΝΑΚΑΣ 2.)

Όσον αφορά το επάγγελμα, οι ερωτώμενοι δήλωσαν σε ποσοστό 33% (375 άτομα) ελεύθεροι επαγγελματίες/αυτοαπασχολούμενοι, σε ποσοστό 26% (297 άτομα) ιδιωτικοί υπάλληλοι και 17% (194 άτομα) δημόσιοι υπάλληλοι. Άνεργος δήλωσε μόνο το 5% και συνταξιούχος επίσης το 5%. (ΠΙΝΑΚΑΣ 3.) Επίσης, οι επισκέπτες σε ποσοστό 26% δήλωσαν ότι είναι μέλη ορειβατικών συλλόγων, ένα ποσοστό 42% δήλωσε ότι συμμετέχει σε σχετικά με το βουνό κοινωνικά δίκτυα και ένα 41% ότι δεν ανήκει σε κανένα σύλλογο/σωματείο (επομένως κινούνται αυτόνομα). Όσον αφορά την εποχή επίσκεψης στο βουνό, οι συμμετέχοντες δήλωσαν σε ποσοστό 65% ότι τους αρέσει να επισκέπτονται το βουνό κάθε εποχή του χρόνου. Επίσης σε ποσοστό 35% (393 άτομα) δήλωσαν ότι προτιμούν να επισκέπτονται το βουνό κατά τη διάρκεια του χειμώνα, σε ποσοστό 22% (243 άτομα) το φθινόπωρο και το 21% (242 άτομα) την άνοιξη. Μόνο ένα 11% (123 άτομα) δήλωσε ότι προτιμά να επισκέπτεται το βουνό το καλοκαίρι. Οι απαντήσεις αυτές επιτρέπουν τη διαπίστωση ότι η ανάπτυξη ορεινού τουρισμού στην Ελλάδα σε περιόδους εκτός της χειμερινής έχει πολλές δυνατότητες.

Όσον αφορά το αρχικό ερέθισμα για την ενασχόληση με δραστηριότητες στο βουνό, το 44% των συμμετασχόντων στην έρευνα δήλωσε ως αφετηρία μια επίσκεψη σε ορεινό προορισμό, το 43% των ερωτώμενων (480 άτομα) απάντησε ότι το πρωταρχικό ερέθισμα προήλθε από την οικογένεια, το 35% (391 άτομα) απάντησε από φίλους, το 11% (114 άτομα) λόγω συμμετοχής σε δραστηριότητες των προσκόπων, λόγω επαγγέλματος, ή λόγω του ορεινού του τόπου καταγωγής τους. Είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι μόνο ένα ποσοστό 5% (54 άτομα) δήλωσε ότι παρακινήθηκε από το σχολείο. Ως προς τα κίνητρα της επίσκεψης στο βουνό, δηλώθηκε σε ποσοστό 68% (769 άτομα) η ευχάριστη γεύση της σπάνιας «αλπικής εμπειρίας» (π.χ φρέσκος αέρας, παιχνίδι στο χιόνι, μοναδική θέα από ψηλά) και σε ποσοστό 61% (685 άτομα) η ανάγκη επαφής με το φυσικό περιβάλλον. Εξίσου σημαντικό είναι και το ποσοστό 58% (651 άτομα) που συγκέντρωσε η απάντηση «η ανάγκη απομάκρυνσης από το αστικό περιβάλλον και τον σύγχρονο/τυποποιημένο/αγχωτικό τρόπο ζωής». Από τις απαντήσεις προκύπτει με σαφήνεια η ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου να προσεγγίσει το ορεινό περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από το «απρόσιτο» και τη μοναδικότητα του χιονιού. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η απάντηση «η ανάγκη να αθληθώ» που δόθηκε από 17% (190 άτομα) που καταδεικνύει την ανάγκη του σύγχρονου ανθρώπου, που ζει στις μεγάλες πόλεις, να επιζητεί την σωματική άσκηση στην τουριστική του εξόρμηση. Οι ερωτώμενοι απάντησαν ότι επισκέπτονται το βουνό με παρέα 3-5 ατόμων (57%, 637 άτομα). Για την επίσκεψη χρησιμοποιούν το ιδιωτικό αυτοκίνητο. Οι επισκέψεις γίνονται από 2-5 φορές το χρόνο (ποσοστό 34%), 6 έως 10 φορές (22%). Η εκδρομή στο βουνό, δεν φαίνεται να αποτελεί συνηθισμένη πρακτική για τον Έλληνα. Το ποσοστό των συστηματικών εκδρομέων (από 11-20 φορές ετησίως) ανέρχεται στο 15% και αυτών που πραγματοποιούν το ταξίδι περισσότερες από 21 φορές το χρόνο ανέρχεται στο 21%.

Όσον αφορά τις ημέρες πραγματοποίησης της επίσκεψης στο βουνό, παρατηρούμε ότι περίπου 70% των τουριστών (48% ελάχιστες + 21% καμία) επισκέπτεται ορεινή περιοχή σχεδόν μόνο αργίες και ημέρες εορτών, 18% μοιράζει τις επισκέψεις σε αργίες και καθημερινές 50-50, και μόνο ένα 11% πραγματοποιεί περισσότερες επισκέψεις τις καθημερινές από ότι τις αργίες. Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό εξηγούν τη μεγάλη απόκλιση (10 προς 1) που παρατηρείται στις προσελεύσεις στα κέντρα ορεινού τουρισμού μεταξύ ημερών αργίας και καθημερινής. Δηλ. οι προσελεύσεις μιας εβδομάδας μοιράζονται κατά 80% στις 2 ημέρες του Σαββατοκύριακου (40% + 40%) και κατά 20% τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδας (4%+4%+4%+4%+4%). Όσον αφορά τις διανυκτερεύσεις, το 68% των ερωτώμενων (769 άτομα) δήλωσαν ότι πραγματοποιούν διανυκτέρευση στον ορεινό προορισμό, ενώ από αυτούς το 55% πραγματοποιεί 1-5 διανυκτερεύσεις ετησίως και το 22% πραγματοποιεί 6-10 διανυκτερεύσεις. Προκύπτει με σαφήνεια ότι ο επισκέπτης προτιμά την εκδρομή με διανυκτέρευση (68%), σε σχέση με την αυθημερόν μετακίνηση (31%), παρόλη την οικονομική στενότητα. Απαραίτητη όμως προϋπόθεση είναι ο διαθέσιμος χρόνος (π.χ. άδεια από την εργασία) και οι οικονομικές τιμές διανυκτέρευσης, προκειμένου να επιμηκύνει μια μέρα ακόμα την εξόρμηση του. Η οικονομική κρίση έχει δυσκολέψει τον προϋπολογισμό του μέσου Έλληνα αλλά έχει και εξορθολογήσει το κόστος σε πολλούς τουριστικούς προορισμούς. 

Η κύρια επιλογή, όσον αφορά το κατάλυμα, είναι τα ενοικιαζόμενα δωμάτια (42%) και τα ορειβατικά καταφύγια (35%). Τα βουνά με ορειβατικά καταφύγια που συγκεντρώνουν την προτίμηση των επισκεπτών είναι σε ποσοστό 51% (566 απαντήσεις) ο Όλυμπος και σε ποσοστό 49% (542 άτομα) ο Παρνασσός. Ακολουθούν το Πήλιο (35%), η Βασιλίτσα (35%), ο Χελμός, η Τύμφη και η Πάρνηθα με ποσοστό 28%. Όσον αφορά τις δραστηριότητες στις οποίες επιδίδονται οι επισκέπτες στο βουνό δηλώθηκαν σε ποσοστό 73% (822 άτομα) η πεζοπορία και η ορειβασία, 56% η απόλαυση της θέας σε συνδυασμό με καφέ ή άλλο ρόφημα και 55% η χιονοδρομία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ποσοστό 47% (514 άτομα) δήλωσε ότι ανεβαίνει στο βουνό προκειμένου να απολαύσει την τοπική γαστρονομία (κρέας, τυροκομικά, ζυμαρικά, κρασί, μέλι, τσάι κλπ). Μάλιστα, περισσότεροι από το 90% των 1.127 ερωτώμενων, δήλωσαν ότι προτιμούν τοπικά ποιοτικά προϊόντα ακόμη και αν η τιμή τους είναι ακριβότερη έως και 20%. Το γεγονός αυτό μας επιτρέπει το συμπέρασμα ότι η γαστρονομία αποτελεί συμπληρωματικό προϊόν που μπορεί να αξιοποιηθεί κατάλληλα από τους διαχειριστές τουριστικών μονάδων σε ορεινές περιοχές1 . Επίσης, δηλώθηκαν σε μικρότερα ποσοστά και άλλες δραστηριότητες όπως η κατασκήνωση στο βουνό και το παιχνίδι στο χιόνι (από 27%), η παρατήρηση της χλωρίδας και πανίδας (25%), οι αθλητικές δραστηριότητες ή η συμμετοχή σε κάποιο δρώμενο (από 24%), η ποδηλασία (21%) κ.λπ. Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και άλλες δραστηριότητες που αναφέρθηκαν όπως δραστηριότητες με ιστορικό/ μυθολογικό/λαογραφικό ενδιαφέρον (22%), αγροτουρισμού (16%), θρησκευτικού τουρισμού (7%) (ΠΙΝΑΚΑΣ 4.) 1 Αξίζει να αναφερθεί ότι κατά τη διενέργεια του αγώνα ορειβατικού σκι Pierra Creta στην Κρήτη αθλητές με την παρέα τους από τη Νορβηγία, τη Φιλανδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Αυστρία, τις ΗΠΑ, την Ισπανία, περπάτησαν/αγωνίστηκαν στα χιόνια του Ψηλορείτη με φόντο το Λιβυκό πέλαγος, γεύτηκαν την φιλοξενία και γαστρονομία των Κρητικών και έστελναν mms στις πατρίδες τους για το πως χιονοδρομούσαν πίνοντας ρακόμελα, κανονίζοντας το συντομότερο δυνατό την επόμενη τους επίσκεψη στην Κρήτη, καλοκαίρι ή χειμώνα. (Δρίβας, 2017: 221)

Μάλιστα, οι ερωτώμενοι δήλωσαν, σε ποσοστό 60%, ότι επιθυμούν ως πρόσθετη υπηρεσία να προσφέρονται μικρές και μεγάλες χιονοδρομικές βόλτες εκτός πιστών με οδηγό βουνού και σε ποσοστό 47% Camping και μαθήματα ορεινής χειμερινής διαβίωσης. Ζητήθηκε, επίσης ,να υπάρχει η δυνατότητα πραγματοποίησης σχολικών εκδρομών στο βουνό και η παράδοση μαθημάτων στο βουνό (37%). Τα παραπάνω αποτελέσματα συμφωνούν και με τα λεγόμενα υπευθύνων διαχείρισης Χιονοδρομικών Κέντρων σύμφωνα με τους οποίους οι προσελεύσεις των μη χιονοδρόμων επισκεπτών είναι περίπου 50% (Δρίβας, 2017: 95). 5. Συμπεράσματα Στην έρευνα συμμετείχε μεγάλος αριθμός ατόμων που επισκέπτονται ορεινές περιοχές της Ελλάδας αλλά και του εξωτερικού. Συμμετείχαν 1.127 άτομα, 78,6% άνδρες και 20% γυναίκες, 33% ελεύθεροι επαγγελματίες/αυτοαπασχολούμενοι και 26% ιδιωτικοί υπάλληλοι, ηλικίας μεταξύ 35-55 ετών (62%), έγγαμοι (59%) και κυρίως απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης (44%). Το ατομικό τους εισόδημα δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό (34% δήλωσε ετήσιο ατομικό εισόδημα ύψους 10.001-20.000 ευρώ, και το 21% έως 10.000 ευρώ). Το γεγονός αυτό δεν εμποδίζει την επίσκεψη και τη διανυκτέρευση στο βουνό (68%), κυρίως σε ενοικιαζόμενα δωμάτια (42%) και σε ορειβατικά καταφύγια (35%). Προκύπτει ότι η εργασιακή τους απασχόληση καθίσταται εμπόδιο στο να επισκέπτονται τις ορεινές περιοχές τις καθημερινές, με αποτέλεσμα περίπου 70% να επισκέπτεται το βουνό σχεδόν μόνο αργίες και ημέρες εορτών. Καθώς όμως τα κύρια κίνητρα επίσκεψης στις ορεινές περιοχές είναι η απόλαυση της "αλπικής εμπειρίας", η επαφή με τη φύση και η ανάγκη απομάκρυνσης από το αστικό περιβάλλον και τον αγχωτικό τρόπο ζωής, υπάρχουν προοπτικές, για την επέκταση της επισκεψιμότητας και σε άλλες περιόδους, με την κατάλληλη διαχείριση και την παροχή κινήτρων επίσκεψης στις ορεινές περιοχές. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό 47% δήλωσε ότι ανεβαίνει στο βουνό προκειμένου να απολαύσει την τοπική γαστρονομία, γεγονός που επιτρέπει τη διαπίστωση ότι υπάρχουν προοπτικές επέκτασης της τουριστικής περιόδου αλλά και εμπλουτισμού του προσφερόμενου προϊόντος. 

Οι περισσότεροι ορεινοί προορισμοί της Ελλάδας χαρακτηρίζονται για την ποιότητα των τοπικών προϊόντων τους π.χ. γαλακτοκομικά, κρεατικά, ντόπια ζυμαρικά, βότανα, μήλα, κάστανα, φρούτα, κομπόστες, μαρμελάδες, ελιές, λάδι, μέλι, κρασί, τσίπουρο, όσπρια και παραδοσιακά γλυκά. Έτσι, η τοπική γαστρονομία καθίσται μια από τις πιο ενδιαφέρουσες συν- ιστώσες του ορεινού τουρισμού, η ορθολογική αξιοποίηση της οποίας, σε όλη τη διάρκεια του έτους, μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της τουριστικής ροής. Επίσης, προκύπτει ότι αξιοποίησιμες είναι και άλλες δραστηριότητες στις ορεινές περιοχές π.χ. αγροτουριστικές, ιαματικού τουρισμού, δραστηριότητες με ιστορικό/μυθολογικό/ λαογραφικό περιεχόμενο κ.λπ. Προκύπτει με σαφήνεια ότι τα κέντρα ορεινού τουρισμού καλούνται να παρέχουν και άλλες υπηρεσίες πέραν από τις αθλητικές χιονοδρομικές δραστηριότητες. Ενδεχομένως πρέπει να επεκτείνουν και να συμπληρώσουν τον χαρακτήρα τους από αθλητικές χιονοδρομικές εγκαταστάσεις σε τουριστικά κέντρα, που μπορούν να προσφέρουν με ανταγωνιστικό τρόπο τουριστικές υπηρεσίες τόσο στη χειμερινή όσο και στη θερινή περίοδο. Με αυτό τον τρόπο θα περιορίσουν το στοιχείο της εποχικότητας που χαρακτηρίζεται μόνο από «αθλητικοφανείς δραστηριότητες» όπως η χιονοδρομία και θα ενισχύσουν το στοιχείο της ετήσιας λειτουργίας με την παροχή στον επισκέπτη και άλλων δραστηριοτήτων όπως είναι η περιήγηση στους ορεινούς όγκους κατά τη θερινή περίοδο π.χ. ορεινά μονοπάτια, η γνωριμία με την τοπική γαστρονομία όπως αυτή διαφοροποιείται στη διάρκεια του έτους, η επίσκεψη σε θρησκευτικούς πολιτισμικούς χώρους σε ορεινό τοπίο π.χ. μοναστήρια, ασκητήρια κ.λπ., η συμμετοχή σε πολιτιστικά (π.χ. πανηγύρεις) και αθλητικά δρώμενα (π.χ. ορεινοί αγώνες δρόμου) που λαμβάνουν χώρα σε ορεινές περιοχές κ.λπ..


Πολυξένη Μοίρα Καθηγήτρια ΑΕΙ Πειραιά ΤΤ polmoira@puas.gr

Πάνος Δρίβας (MSc) Μηχανολόγος-Μηχανικός ΕΜΠ pdrivas65@gmail.com

Για να δείτε τους ΠΙΝΑΚΕΣ και τη βιλιογραφία μπείτε στον ακόλουθο σύνδεσμο:

Σπαγγέτι με άγρια μανιτάρια (Λακτάριους ή Κουμαρίτες)


Της Έλιας Στασινού

Οι Κουμαρίτες ή αλλιώς Λακτάριους Ντελιτσιόζους είναι φθινοπωρινά μανιτάρια. Εδώ στα Τζουμέρκα βγαίνουν στα δάση αφού ξεκινήσουν οι φθινοπωρινές βροχές. Έχουν ανοιχτό πορτοκαλί ή σομόν χρώμα και πολλοί παρομοιάζουν τη γεύση τους με σολωμό ή γαρίδα, εγώ πάλι νιώθω σαν να τρώω ολόφρεσκο κουτσομουράκι! Ο πιο συνηθισμένος τρόπος μαγειρέματος τους είναι να τα αλευρώσεις και να τα τηγανίσεις ελαφρά, εδώ σας έχω όμως άλλη μια συνταγή πεντανόστιμη. 

ΥΛΙΚΑ

300 γρ. άγρια μανιτάρια Λακτάριους Ντελιτσιόζους (Κουμαρίτες)
1 κουτί ντοματάκι ψιλοκομμένο
2 κρεμμύδια ψιλοκομένα
4 σκελίδες σκόρδο λιωμένο
1 ποτήρι ημίγλυκο ροζέ
3 ποτήρια νερό
1/2  ποτήρι κρασιού ελαιόλαδο
Αλάτι, πάπρικα γλυκιά, λίγο ζάχαρη, κανέλα, ρίγανη
Λίγο αλεύρι

ΕΚΤΕΛΕΣΗ
Τσιγαρίζω τα κρεμμύδια, αφού μαραθούν ρίχνω τα υπόλοιπα υλικά εκτός των μανιταριών και του αλευριού. Αφήνω τη σάλτσα να βράσει για 15 λεπτά, αλευρώνω και ρίχνω τα μανιτάρια μέσα στη σάλτσα, βράζω άλλα 15 λεπτά. Σερβίρεται με σπαγγέτι ή με ρύζι.



Τρίτη, 21 Νοεμβρίου 2017

25.000.000 ευρώ σε έργα πέφτουν στον Δήμο Κ. Τζουμέρκων


Την Κυριακή 22/10/17 πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τον Γ.Γ Υπουργείου Υποδομών Γ. Δέδε στο γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη Β. Ψαθά με τους Δημάρχους του Ν. Άρτας, την Υπουργό Ο. Γεροβασίλη και τον Βουλευτή Άρτας Β. Τσίρκα.
Στη συνάντηση έγινε εκτενής ενημέρωση για τα επικείμενα έργα και τις μελέτες που πρόκειται να δημοπρατηθούν μέχρι το τέλος του έτους 2017 για το Δήμο Κεντρικών Τζουμέρκων κι έχουν ως εξής:

1)    Το έργο «Βελτίωση και άρση επικινδυνότητας παράκαμψης Αθαμανίου και οδικός άξονας Αθαμάνιο – Θεοδώριανα» ποσού 8.850.000 ευρώ, θα δημοπρατηθεί από το Υπουργείο Υποδομών κατόπιν προγραμματικής σύμβασης με το Δήμο
2)    Το έργο «Βελτίωση και άρση επικινδυνότητας Καταρράκτη – Βουργαρέλι» ποσού 9.000.000 ευρώ θα δημοπρατηθεί τμηματικά τα πρώτα τα 10 χλμ Καταρράκτη – Πάτερ Κοσμά 4.000.000 ευρώ και  μετά τα υπόλοιπα 4 χλμ 5.000.000 ευρώ ως τον Φεβρουάριο του 2018 από το Υπουργείο Υποδομών κατόπιν προγραμματικής σύμβασης με το Δήμο
3)    Το έργο «Κατασκευή αντιπλημμυρικών στο Δήμο Κ. Τζουμέρκων» ποσού 500.000 ευρώ θα δημοπρατηθεί από το Δήμο Κ. Τζουμέρκων
4)    Το έργο «Κατασκευή αντιπλημμυρικών έργων στο Δήμο Κ. Τζουμέρκων» (άλλο έργο) ποσού 1.200.000 ευρώ θα δημοπρατηθεί από το Δήμο Κ. Τζουμέρκων
5)    Το έργο «Κατασκευή τοιχίων αντιστήριξης και συντήρηση, βελτίωση οδικού δικτύου Ανεμορράχης» ποσού 90.000 ευρώ θα δημοπρατηθεί από το Δήμο Κ. Τζουμέρκων
6)     Κατασκευή διαδημοτικής οδού  Τετρακώμου - Καστανιάς ποσού 6.500.000 θα εκτελεστεί από την Π.Ε Άρτας
7)    Μελέτη και κατασκευή για παρεμβάσεις άρσης επικινδυνότητας στην Ε.Ο Άρτας Τρικάλων ποσού 3.000.000 ευρώ θα γίνουν από την Π. Ε. Άρτας

Δελτίο Τύπου Δήμου Κεντρικών Τζουμέρκων